Ubuqhwaga Nokuhlukumeza
Imininingwane yenqubomgomo
SHINTSHA ILOGI
Namuhla
Jan 22, 2025
Jul 2, 2024
Dis 13, 2023
Sep 28, 2023
Jun 29, 2023
Mas 30, 2023
Jan 26, 2023
Sep 29, 2022
Dis 23, 2021
Okt 13, 2021
Aga 26, 2021
Mey 4, 2021
Apr 2, 2021
Jan 28, 2021
Nov 18, 2020
Jul 30, 2020
Mey 28, 2020
Feb 27, 2020
Jan 30, 2020
Dis 16, 2019
Sep 29, 2019
Jul 30, 2019
Jul 1, 2019
Apr 26, 2019
Ukuqonda Inqubomgomo
Ubuqhwaga nokuhlukumeza kwenzeka ezindaweni eziningi futhi kuza ngezinhlobo eziningi ezihlukahlukene kusukela ekwenzeni izinsongo nokukhipha imininingwane ehlonza umuntu kuya ekuthumeleni imiyalezo esongelayo nokuxhumana nomuntu konya okungafunwa. Asilubekezeleli lolu hlobo lokuziphatha ngoba luvimbela abantu ekuzizweni bephephile futhi behlonishwa kwi-Facebook, Instagram, nakwi-Threads.
Siyahlukanisa phakathi kosaziwayo nabantu abavamile ngoba sifuna ukuvumela ingxoxo, ngokuvamile ehlanganisa nokugxekwa kwabantu abavela ezindabeni noma abalandelwa abantu abaningi. Mayelana nosaziwayo, siyakususa ukuhlaselwa okubi kanye nokuhlaselwa okuthile lapho usaziwayo ethegwa ngokuqondile kokuthunyelwe noma ekuphawuleni. Sichaza osaziwayo ngokuthi izikhulu zesifundazwe nezikahulumeni wezinga likazwelonke, abantu abakhankasele lezo zikhundla kwezepolitiki, abantu abanabalandeli abangaphezu kwesigidi noma abalandeli basezinkundleni zokuxhumana nabantu okukhulunywa ngabo kakhulu ezindabeni.
Mayelana nabantu abavamile, ukuvikela kwethu kuhamba ibanga elide: Siyakususa okuqukethwe okuhloselwe ukuphoxa noma ukuhlazisa, kuhlanganisa, ngokwesibonelo, amazwi mayelana nezenzo zocansi zomuntu othile. Siyaqaphela ukuthi ubuqhwaga nokuhlukumeza kungaba nomthelela ongokomzwelo ngokwengeziwe ezinganeni, okuyisizathu sokuba izinqubomgomo zethu zihlinzeke ngokuvikeleka okukhudlwana kunoma ubani oneminyaka engaphansi kuka-18, kungakhathaliseki isimo somsebenzisi.
Umongo nenhloso, futhi sivumela abantu ukuba bathumele futhi babe uma kusobala ukuthi leyo nto kwabelwana ngayo ukuze kugxekwe noma kunakwe ubuqhwaga nokuhlukumeza. Ezimweni ezithile, sidinga ukuba umuntu azibike ngoba kuyasisiza siqonde ukuthi lowo muntu oyisisulu unomuzwa wokuthi kusetshenziswa ubuqhwaga kuye futhi uyahlukunyezwa. Ngaphezu kokubika lokho kuziphatha nokuqukethwe, sikhuthaza abantu ukuba basebenzise amathuluzi atholakala kumapulatifomu ethu ukuze abasize bazivikele kukho.
Sinalokhu futhi Ihabhu Yokuvimbela Ubuqhwaga, okuyinsiza yentsha, abazali, nothisha abafuna ukusekelwa ngezindaba ezihlobene nobuqhwaga nezinye izingxabano. Inikeza umhlahlandlela ocacile, kuhlanganisa nolwazi ngendlela yokuqala izingxoxo ezibalulekile mayelana nobuqhwaga. Funda kabanzi mayelana nalokho esikwenzayo ukuze sivikele abantu ebuqhwageni nasekuhlukunyezweni lapha.
Phawula: Le nqubomgomo ayisebenzi kubantu abayingxenye yezinhlangano ezikhethiwe ezingaphansi kwalokhu Inqubomgomo Yezinhlangano Eziyingozi Nabantu Ngabanye noma abantu abafa ngaphambi kuka-1900.
Umkhakha 1: Izivikelo ezisebenza kuwo wonke umuntu:
- Wonke umuntu uvikelwe kulokhu:
- Ukuxhumana naye okungafunwa:
- Okuphindwaphindwayo, NOMA
- Okuhlukumezayo ngokocansi, NOMA
- Okuqondiswe enanini elikhulu labantu kube kungacelwanga kusengaphambili.
- Ukubizela ekuzilimazeni noma ekuzibulaleni komuntu othile, noma iqembu labantu.
- Ukuhlasela okusekelwe kulokho abake babhekana nakho kokuhlukunyezwa ngokobulili, ukuxhashazwa ngokobulili, ukuhlaselwa ngokobulili, noma ukuhlukunyezwa ekhaya.
- Izitatimende zenhloso yokuhileleka esenzweni socansi noma zokukhuthaza ukuhileleka esenzweni socansi.
- Amazwi anocansi kakhulu.
- Izithombe ezishintshiwe noma imidwebo ehlazisayo yocansi
- Ukuhlasela ngamagama ahlazisayo ahlobene nesenzo socansi (ngokwesibonelo: isifebe, unondindwa).
- Amazwi athi isenzakalo esinodlame asenzekanga.
- Amazwi athi abantu baqamba amanga ngokuba isisulu sesenzakalo esinodlame noma ukuhlasela kwamaphekula, kuhlanganise amazwi athi:
- Ukwenza sengathi noma ukuzenzisa ukuthi uyisisulu sesenzakalo esithile, noma
- Ukukhokhelwa noma ukuqashelwa ukukhohlisa abantu ngendima yabo esenzakalweni.
- Izinsongo zokukhipha inombolo yocingo yomuntu, ikheli lasekhaya, ikheli le-imeyili noma amarekhodi okwelapha (njengoba kuchazwe kokuthi Inqubomgomo Yokuphulwa Kobumfihlo).
- Ukubizela, noma izitatimende zenhloso yokuhileleka, ebuqhwageni kanye/noma ekuhlukumezeni.
- Okuqukethwe okuhlazisa noma okubonisa ukwenyanya abantu ababoniswa besaqhubeka, noma ngemva nje, nokuya esikhathini, ukuchama, ukuhlanza, noma ukuzikhulula
- Wonke umuntu uvikelwe kokulandelayo, kodwa osaziwayo abangabantu abadala kumelwe kube ukuthi bachaywe ngenjongo kulokhu:
- Ukubizela ekufeni nezitatimende ezivuna ukungenwa noma ukuba nesifo esithile.
- Ukugubha noma ukuhlekisa ngokufa noma ngokugula.
- Izimangalo ezimayelana nezifo ezidluliselwa ngocansi.
- Izitatimende zokweyisa mayelana nokubukeka ngokomzimba
Umkhakha 2: Izivikelo ezengeziwe zazo zonke Izingane, Abantu Abadala noSaziwayo Abangadumile Kakhulu (ngokwesibonelo, abantu abadume ngokuyinhloko ngombhikisho wabo, ezezindaba, noma labo abangadumanga
ngokuzikhethela):
- Ngaphezu kwezivikelo ezisebenza kuwo wonke umuntu, zonke izingane (abantu abavamile nosaziwayo), abantu abadala nosaziwayo abangadumile kakhulu bavikelwe kulokhu:
- Amazwi amayelana nokwenza ucansi, ngaphandle kwalapho umongo ungamacala obugebengu okuthiwa enziwe abantu abadala (ukuthinta ngokocansi okungavunyelwananga ngako).
- Okuqukethwe okubheka omunye umuntu omdala ngokocansi (ukubheka izingane ngokocansi kuhlanganiswe lapha Inqubomgomo Yokuxhashazwa Kwezingane Ngokocansi, Ukuhlukumeza Nobunqunu).
- Zonke izingane (abantu nosaziwayo), abantu abadala nosaziwayo abangadumile kakhulu) zivikelwe kokulandelayo, kodwa osaziwayo abayizingane kumelwe kube ukuthi bachayeke ngenjongo kulokhu:
- Ukuqhathanisa okululazayo (okubhaliwe noma okubukwayo) kulokhu noma mayelana nalokhu:
- Izilwane nezinambuzane, kuhlanganisa nezidalwa ezingebantu, ezibhekwa njengeziphansi ngokwesiko.
- Amabhaktheriya, ama-virus, ama-microbe, nezifo.
- Izinto ezingaphili, kuhlanganisa udoti, ukungcola, indle.
- Okuqukethwe okushintshiwe ukuze kugqamise, kufake isiyingi, noma kudonsele kabi ukunakekela ezicini ezithile zomzimba (ikhala, indlebe, njalonjalo).
- Okuqukethwe okuzilamanisa ngokusekelwe ekubukekeni ngokomzimba noma ezicini.
- Okuqukethwe okululaza abantu ababoniswe benziwa ubuqhwaga ngokomzimba (ngaphandle uma kungokomongo wokuzivikela nemidlalo yokulwa).
Umkhakha 3: Izivikelo ezengeziwe zeZingane, Abantu Abadala, noSaziwayo Abangazikhethelanga Abayizingane:
- Ngaphezu kwazo zonke izivikelo ezibhalwe ngenhla, zonke izingane, abantu abadala (okumelwe bazibike), nosaziwayo abayizingane abangazikhethelanga bavikelwe kulokhu:
- Ukuthuka okuqondisiwe.
- Amazwi amayelana nokuhileleka kokuqomisana, ubulili abuthandayo noma ubulili abukhethayo
- Ukubizela esenzweni, izitatimende zenhloso, izitatimende zezifiso noma zombandela, noma izitatimende ezikhuthaza noma ezisekela ukukhipha.
- Amazwi obuntu obungebuhle noma ikhono, ngaphandle kwalapho kungomongo wamacala obugebengu nezibuyekezo zamabhizinisi okuthiwa kwenziwe abantu abadala.
- Amazwi okwedelela, okwenyanya, noma okuqukethwe okwenqaba ukuba khona komuntu, ngaphandle kwalapho kungomongo wokwenziwa kobugebengu okuthiwa benziwe abantu abadala.
- Lapho sebezibikile, izingane, abantu abadala, nosaziwayo abayizingane abangazikhethelanga bavikelwe kokulandelayo:
- Umuntu okhuluma ngokwenziwa kobuqhwaga kuye.
- Izithombe ezishintshiwe ezingafuneki.
- Ukuqhathaniswa nomunye umphakathi, abantu basenganekwaneni noma abavamile ngesisekelo sokubonakala ngokomzimba.
- Amazwi amayelana nobuwena ngokwenkolo noma ukuhlambalaza
- Ukuqhathaniswa nezilwane noma nezinambuzane ezingenakuqondwa ngokwesiko njengeziphansi ngokwengqondo noma ngokomzimba (“ingonyama," “ibhubesi").
- Izincazelo ezingokomzimba ezingachemile noma ezinhle.
- Amazwi angachazi ubuntu obungebuhle noma ikhono.
- Ukuhlasela ngamagama alulazayo ahlobene nokuntula isenzo socansi.
Umkhakha 4: Izivikelo ezengeziwe zeZingane kuphela:
- Izingane zithola isivikelo esikhulu kunazo zonke ngaphansi kwenqubomgomo yethu. Ngaphezu kwazo zonke izivikelo ezibhalwe ngenhla, izingane zivikelwe futhi kulokhu:
- Amazwi athi kwenziwe ubugebengu noma ukuziphatha okungemthetho.
- Amavidiyo obuqhwaga obungokomzimba obenziwa ezinganeni, okwabelwana ngawo nganoma yimuphi umongo.
- Amazwi ahlazisayo ahlobene nokuthuka abantu besifazane.
Ubuqhwaga nokuhlukumeza ngamakhasi, amaqembu, imicimbi nemiyalezo
- Izivikelo zoMkhakha 1 kuya ku-4 ziphoqelelwe futhi emakhasini, emaqenjini, ezenzakalweni nasemiyalezweni.
Ezimisweni Zomphakathi ezilandelayo, sidinga ulwazi olwengeziwe kanye/noma umongo ukuze siphoqelele:
Ungalokothi:
- Uthumele okuqukethwe okuqondiswe kubantu abavamile ngamaKhasi, Amaqembu Nemicimbi engafunwa. Sisusa lokhu okuqukethwe lapho kubikwa okuqondiswe kuye noma ummeleli ogunyaziwe wokuqondiswe kuye.
- Uthumele okuqukethwe okuchazwe ngenhla obekungadinga ukuba okuqondiswe kuye abike okuqukethwe noma lapho okuqukethwe kubonisa ukuthi okuthumele uqonde okuqondiswe kuye ngokuqondile (ngokwesibonelo: okuqondiswe kuye uthegiwe kokuthunyelwe noma ekuphawuleni). Sizokususa lokhu okuqukethwe uma sinesiqinisekiso esivela kokuqondiswe kuye noma kummeleli ogunyaziwe wokuqondiswe kuye (osaphila noma oseshonile) sokuthi okuqukethwe akufunwa.
- Uthumele okuqukethwe okubizela noma okusho inhloso yokuhileleka ekuziphatheni okungafaneleka ukuba kube ubuqhwaga nokuhlukumeza ngaphansi kwezinqubomgomo zethu. Sizokususa lokhu okuqukethwe lapho sinesiqinisekiso esivela kokuqondiswe kuye noma kummeleli ogunyaziwe wokuqondiswe kuye sokuthi okuqukethwe akufunwa.
- Ukuthumela okuqukethwe okubheka usaziwayo ngokocansi. Sizokususa lokhu okuqukethwe lapho sinesiqinisekiso esivela kokuqondiswe kuye noma kummeleli ogunyaziwe wokuqondiswe kuye sokuthi okuqukethwe akufunwa.
- Ukuqalisa ukuxhumana okuhlukumezayo ngokocansi kulowo okuxhunyanwa naye. Sizosusa noma yikuphi okuqukethwe okwabelwana ngakho ngokomongo ongafunwa lapho sinesiqinisekiso esivela kowabelwayo, noma kummeleli ogunyaziwe wowabelwayo sokuthi ukuxhumana akufunwa.
- Ukususa ukuhlukumeza kwabantu abaningi okuqondisiwe, lapho:
- Kuqondiswe, nganoma iyiphi indlela, 'kubantu abasengozini enkulu yokulimala okungaphandle kwe-inthanethi', abachazwa ngokuthi:
- Abavikeli bamalungelo abantu
- Izingane
- Izisulu zezenzakalo/zezehlakalo ezinodlame
- Abantu abasemaqenjini aphikisayo emazweni asengozini phakathi nezikhathi zokhetho
- Izikhulu zokhetho
- Abaphikisi bakahulumeni okuqondwe bona ngokusekelwe esimweni sabo sokuphikisa
- Imiphakathi emincane ngobuzwe nangokwenkolo ezindaweni ezinezingxabano
- Ilungu leqembu elisengozini elikhethiwe futhi elaziwayo
- Ukuqonda noma yimuphi umuntu ngezinto zomuntu siqu, njenge-inbox noma amaphrofayela, ngalokhu:
- Okuqukethwe okwephula izinqubomgomo zobuqhwaga nokuhlukunyezwa kwabantu abavamile noma,
- Okuqukethwe okwenqatshwayo okusekelwe esicini esivikelwe
- Ukuvala ama-akhawunti ahlanganyela ekuhlukumezeni kwabantu abaningi njengengxenye
- Yamanethiwekhi kahulumeni noma abambisene nohulumeni aqondiswe kunoma yimuphi umuntu nganoma iyiphi indlela.
- Amanethiwekhi anobutha aqondiswe kunoma yimuphi umuntu nganoma iyiphi indlela ngalokhu:
- Okuqukethwe okwephula izinqubomgomo zobuqhwaga nokuhlukunyezwa kwabantu abavamile noma,
- Okuqukethwe okuqondiswe kubona ngokusekelwe esicini esivikelwe, noma,
- Okuqukethwe noma ukuziphatha okubhekwa njengokungafanelekile ngokomongo wendawo
Okutholwa abasebenzisi
Bona izibonelo ezithile zendlela ukuphoqelela okubukeka ngayo kubantu abaku-Facebook, njengokulandelayo: indlela okubukeka ngayo ukubika okuthile ocabanga ukuthi akufanele kube ku-Facebook, ukutshelwa ukuthi wephule Izimiso zethu Zomphakathi kanye nokubona isikrini sesexwayiso kokuqukethwe okuthile.
Qaphela: Sihlale njalo senza intuthuko, ngakho lokho okubonayo lapha kungase kube okuphelelwe isikhathi kancane uma kuqhathaniswa nalokho esikusebenzisayo njengamanje.
OKUTHOLWA ABASEBENZISI
Ukubika
OKUTHOLWA ABASEBENZISI
Ukuxhumana kwangemva kokubika
OKUTHOLWA ABASEBENZISI
Umuzwa wokukhishwa
OKUTHOLWA ABASEBENZISI
Izikrini zesexwayiso
Idatha
Bheka Umbiko wamuva Wokuphoqelela Izimiso Zomphakathi
Ukuphoqelela
Sinezinqubomgomo ezifanayo emhlabeni jikelele, zawo wonke umuntu ku-Facebook.
Amathimba okuhlola
Ithimba lethu lembulunga yonke labahloli abangaphezu kuka-15,000 lisebenza nsuku zonke ukugcina abantu bephephile ku-Facebook.
Ukuhlanganyela kwababambiqhaza
Izingcweti zangaphandle, izifundiswa, ama-NGO nabenzi bezinqubomgomo basiza ukwenza Izimiso Zomphakathi ze-Facebook.
Thola usizo ngobuqhwaga nokuhlukumeza
Funda lokho ongakwenza uma ubona okuthile ku-Facebook okumelene neZimiso zethu Zomphakathi.
Vakashela Isikhungo sethu Sosizo