Nafratomuz xatti-harakat

Siyosat tafsilotlari
Foydalanuvchi tajribasi
Maʼlumotlar

Qoidalar haqida batafsil

OʻZGARISHLAR JURNALI
Qoida asosnomasi
Insonlar oʻz shaxsiyati sababli hujumga uchrash hissidan xoli boʻlsa, ancha erkin tarzda fikrini bildiradi va muloqot qiladi, deb hisoblaymiz. Shu sababli, Facebook, Threads va Instagramda nafratomuz xatti-harakat taqiqlanadi.
Bizning taʼrifimizga koʻra, nafratomuz xatti-harakat bu – konsepsiya yoki institutlarga emas, balki himoyalangan xususiyatlar (PC) asosida insonlarga qaratilgan hujumdir; himoyalangan xususiyatlarga quyidagilar kiradi: irq, irqiy kelib chiqish, milliy kelib chiqish, nogironlik, diniy mansublik, tabaqa, jinsiy oriyentatsiya, jins, jinsiy mansublik va jiddiy kasallik. Shuningdek, boshqa bir himoyalangan xususiyat bilan birga qayd etilganda insonning yoshi ham himoyalangan xususiyat hisoblanadi. Bundan tashqari, immigratsiya siyosati haqida fikr bildirish va uni tanqid qilishga ruxsat bersak ham, qochqin, migrant, immigrant va boshpana izlovchilarni ham himoya qilamiz (quyida 1-daraja). Xuddi shuningdek, boshqa bir himoyalangan xususiyat bilan bir qatorda tilga olinganda insonning kasbi kabi himoya ostida boʻlmagan xususiyatlarni ham himoya qilamiz. Ayrim hollarda, mahalliy madaniyatning oʻziga xos xususiyatidan kelib chiqib, muayyan soʻz yoki iboralarni umumiy himoyalangan xususiyatlar uchun tez-tez ishlatiladigan indikatorlar sifatida koʻrib chiqamiz.
Biz insonni tahqirlovchi nutq, jiddiy axloqsizlik yoki jinoyatchilik haqidagi da’volar va haqoratlarni olib tashlaymiz. Shuningdek, tarixan muayyan guruhlarga hujum qilish, ularni qoʻrqitish yoki chetlatish uchun ishlatib kelingan hamda koʻpincha oflayn zoʻravonlikka aloqador boʻlgan zararli stereotiplar (biz ularni insonni tahqirlovchi taqqoslashlar deb ataymiz) ham olib tashlanadi. Va nihoyat, biz himoyalangan xususiyatlarga asoslanib, odamlarni nishonga olishda jiddiy haqoratlar, nafrat yoki jirkanish, soʻkinish va chetlashtirish yoki segregatsiyaga chaqiriqlarni olib tashlaymiz. Ushbu nutq ikkita ogʻirlik darajasiga ajratiladi, ular quyida tasvirlangan.
Ayrim hollarda odamlar qoralash yoki shikoyat qilish maqsadida haqoratli soʻzlar yoki boshqa birovning nafratomuz nutqini oʻz ichiga olgan kontentni ulashishini tushunamiz. Boshqa hollarda esa qoidalarimizni buzishi mumkin boʻlgan nutqlar, jumladan, haqoratli soʻzlar soʻzlovchi tomonidan oʻziga nisbatan yoki ruhlantirish maqsadida ishlatiladi. Nutqning bu turiga so‘zlovchining niyati aniq bo‘lganda ruxsat beriladi. Agar maqsad noaniq boʻlsa, kontent olib tashlanishi mumkin.
Baʼzan odamlar jins yoki gender bilan cheklangan joylarga kirishni muhokama qilganda, masalan, hojatxonalar, maxsus maktablar, ayrim harbiy bo‘linmalar, huquqni muhofaza qilish yoki o‘qituvchilik rollari, shuningdek, sog‘liqni saqlash yoki qo‘llab-quvvatlash guruhlari kabi joylarga oid mavzularda jins yoki genderni istisno qiluvchi tildan foydalanadilar. Boshqa vaqtlarda ular transgender huquqlari, immigratsiya yoki gomoseksualizm kabi siyosiy yoki diniy mavzularni muhokama qilish kontekstida chetlashtirishga yoki haqoratli so‘zlarni ishlatishga chaqiradilar. Nihoyat, odamlar baʼzida ishqiy munosabatning uzilishi kontekstida biror jinsni soʻkadi. Bizning siyosatlarimiz bu turdagi fikrlar ifodalanishiga imkon berish uchun ishlab chiqilgan.
Quyidagilarni joylash taqiqlanadi:
1-daraja
Yuqorida qayd etilgan himoyalangan xususiyat(lar) yoki immigratsion holati asosida quyidagilar orqali biror shaxs yoki shaxslar guruhiga (jumladan, shafqatsiz yoki jinsiy erkinlikka qarshi jinoyatlar sodir etgan yoki guruhning yarmidan kam qismini ifoda etuvchi guruhlardan tashqari) yozma yoki vizual shaklda qaratilgan kontent:
  • Hayvonlar, patogenlar yoki boshqa g‘ayriinsoniy hayot shakllari haqida o‘xshatishlar yoki umumlashtirishlar shaklidagi insonni tahqirlovchi nutq, shu jumladan:
    • Hasharotlar (jumladan, lekin shu bilan cheklanmagan holda: tarakanlar, chigirtkalar)
    • Umuman, madaniy jihatdan kamsituvchi deb qabul qilinadigan hayvonlar yoki hayvonlarning muayyan turlari (jumladan, lekin shu bilan cheklanmagan holda: qora tanli odamlar va maymunlar yoki maymunsimon jonivorlar; Yahudiylar va kalamushlar; Musulmonlar va choʻchqalar; Meksikalik odamlar va qurtlar)
    • Bakteriya, virus yoki mikroblar
    • Insondan past turuvchi maxluqot (jumladan, lekin shu bilan cheklanmagan holda: yovvoyilar, iblislar, maxluqlar)
  • Jiddiy axloqsizlik va jinoyatchilikka oid ayblovlar:
    • Jinsiy manyaklar va pedofillar (jumladan, lekin shu bilan cheklanmagan holda: echki yoki choʻchqa bilan jinsiy aloqa qiluvchi musulmonlar)
    • Zoʻravonlik jinoyatini sodir etuvchi jinoyatchilar (jumladan, lekin shu bilan cheklanmagan holda: terrorchilar, qotillar)
  • Quyidagi zararlar uchun chaqiriqlar va umidlar (jiddiy yoki aniq tahdidlar va zo‘ravonlikka chaqiriqlar Zo‘ravonlik va igʻvogarlikka oid siyosatimizga muvofiq hal qilinadi):
    • Kasallikni yuqtirish
    • Tabiiy ofatni boshdan kechirish
    • Oʻziga shikast yetkazish yoki oʻz joniga qasd qilish
    • Aybdor yoki usul koʻrsatilmagan oʻlim
    • Jinoyatchi ishtirokisiz yoki ilohiy qudrat sababli yuzaga kelgan baxtsiz hodisalar va boshqa jismoniy shikastlanishlar
  • Tarixan qo‘rqitish yoki zo‘ravonlik bilan bog‘liq zararli stereotiplar, masalan, Blackface; Xolokostni rad etish; yahudiy xalqi moliyaviy, siyosiy yoki ommaviy axborot vositalarini nazorat qilishi haqidagi daʼvolar; dalitlarga oddiy ishchilar sifatida ishora qilish; va qora tanlilarni qishloq xo‘jaligi uskunalari bilan taqqoslash.
  • Nafratga asoslangan jinoyat hodisalari, qurbonlari yoki ular haqidagi konsepsiyalarni masxara qilish, hatto tasvirda haqiqiy inson tasvirlanmagan boʻlsa ham.
  • Kasallikka chalingan yoki uni boshdan kechirgan odamlar ustidan kulish.
  • Odamlarni haqoratli so‘zlar bilan tasvirlaydigan yoki salbiy nishonga oladigan kontent. Haqorat, oʻz tabiatiga koʻra, insonlarning himoyalangan xususiyatlari asosida ularga nisbatan chetlatish va qoʻrquv muhitini yaratuvchi soʻzlar sifatida taʼriflanadi, chunki koʻp hollarda bu soʻzlar tarixiy diskriminatsiya, zulm va zoʻravonlikka aloqadordir.
2-daraja
Himoyalangan xususiyat(lar)i asosida inson yoki insonlar guruhini quyidagilardan birortasi orqali nishonga oluvchi (yozma yoki vizual shaklda) kontent:
  • Chetlashtirish yoki segregatsiyaga chaqiriqlar yoki buni qoʻllab-quvvatlash, yoki chetlashtirish yoki ajratishni maqsad qilgan bayonotlar quyidagicha taʼriflanadi:
    • Umumiy chetlashtirish, ya’ni umumiy chetlashtirish yoki segregatsiyaga chaqirish, masalan, “Hech qanday X ruxsat etilmaydi!”
    • Siyosiy istisno, yaʼni siyosiy ishtirok etish huquqini inkor etish yoki qamoqqa olish yoki siyosiy huquqlarni bekor qilishni talab qilish.
    • Iqtisodiy chetlatish, insonlarning yaʼni iqtisodiy huquqlardan foydalanish imkonini rad etish va mehnat bozoridagi ishtirokchi cheklash. Biz harbiylar, huquqni muhofaza qilish organlari va o‘qituvchilik kasblarining jinsga asoslangan cheklovlari uchun bahslashadigan kontentga ruxsat beramiz. Biz kontent diniy e’tiqodga asoslangan bo‘lsa, jinsiy oriyentatsiyaga asoslangan kontentga ruxsat beramiz.
    • Ijtimoiy istisno, ya’ni jins yoki gender bilan cheklangan joylar (jismoniy va onlayn) va ijtimoiy xizmatlarga kirishni rad etish, jins yoki genderga asoslangan cheklovlar odatda qo‘llaniladigan joylar, masalan hojatxonalar, sport va sport ligalari, salomatlik va qo‘llab-quvvatlash guruhlari hamda ma’lum maktablardan chetlashtirish bundan mustasno.
  • Haqoratlar, jumladan:
    • Xarakter, shu jumladan, lekin bular bilan cheklanmagan holda, qo‘rqoqlik, vijdonsizlik, asosiy jinoyatchilik va jinsiy buzuqlik yoki boshqa jinsiy axloqsizlik haqidagi ayblovlar.
    • Himoyalangan guruhlar orasidagi tug‘ma aqliy qobiliyat bo‘yicha asossiz taqqoslashlar va ruhiy xususiyatlar, jumladan, ahmoqlik, aqliy qobiliyat yoki ruhiy kasallik haqidagi ayblovlar. Biz transgenderlik va gomoseksualizm haqidagi siyosiy va diniy nutqni va “g‘alati” kabi so‘zlarni oddiy tarzda ishlatishni hisobga olgan holda, gender yoki jinsiy yo‘nalishga asoslangan ruhiy kasallik yoki g‘ayritabiiylik haqidagi ayblovlarga ruxsat beramiz.
    • Boshqa sohalar, jumladan, lekin bular bilan cheklanmagan holda, qadrsizlik, foydasizlik, xunuklik, ifloslik haqidagi ayblovlar.
  • Fikr qaratilgan shaxs kasallikni keltirib chiqarishini bildiruvchi iboralar, jumladan, lekin bular bilan cheklanmagan holda, “meni qusishga majbur qilasan”.
  • Maqsadli haqoratlash (ishqiy munosabatlarning buzilishi kontekstidagi muayyan jinsga asoslangan haqoratlash bundan mustasno), yaʼni:
    • “Fuck” yoki haqorat qilish maqsadida “fuck” variantlarini maqsadli ishlatish, masalan, “Fuck [himoyalangan xususiyatlar]!"
    • Jinsiy aloqaga kirishishga yoki jinsiy aʼzolar, anus, axlat yoki peshob bilan kontaktga chaqiruvchi atama yoki iboralar, jumladan, lekin shu bilan cheklanmagan holda: asbobimni soʻr, ketimni yala, boʻqimni ye.
Hamjamiyat qoidalariga rioya qilinishini taʼminlash maqsadida biz qoʻshimcha maʼlumot va/yoki kontekst talab qilamiz:
Quyidagilarni joylash taqiqlanadi:
  • Insonlarning jinsiy oriyentatsiyasi yoki jinsiy mansubligini oʻzgartirishga moʻljallangan mahsulot yoki xizmatlarni ochiqchasiga taqdim etuvchi yoki taqdim etishni taklif qiluvchi kontent.
  • Himoyalangan xususiyatlar bilan bogʻliq konsepsiyalar, institutlar, gʻoyalar, amaliyot yoki eʼtiqodlarga hujum qiluvchi, shunday xususiyatlarga aloqador insonlarga muqarrar jismoniy zarar yetkazish, ularni qoʻrqitish yoki diskriminatsiya qilishga hissa qoʻshishi mumkin boʻlgan kontent. Meta kontentda zarar yetkazish xavfi bor yoki yoʻq ekanligini aniqlash uchun bir qator alomatlarni koʻrib chiqadi. Bular quyidagilarni oʻz ichiga oladi, lekin faqat shu bilan cheklanmaydi: muqarrar zoʻravonlik yoki qoʻrqitishni ragʻbatlantirishi mumkin boʻlgan kontent; saylov yoki davom etayotgan ziddiyat kabi keskinlik davri mavjud yoki yoʻqligi; nishondagi himoyalangan guruhga qarshi yaqinda zoʻravonlik harakatlari sodir etilgani yoki etilmagani. Ayrim hollarda soʻzlovchining taniqli shaxs ekani yoki muayyan vakolatga ega lavozimda ishlashi ham hisobga olinishi mumkin.
Ayrim hollarda satirik xususiyatga ega deb topilgan, lekin bunday xususiyatga ega boʻlmaganida Hamjamiyat qoidalarini buzishi mumkin boʻlgan kontentning joylanishiga ruxsat beriladi. Kontentning qoidalarni buzadigan elementlari biror narsa yoki kishini masxara yoki tanqid qilish maqsadida satira qilingan yoxud ularda shunday narsa yoki kishiga nisbat berilgan hollardagina bunday kontentga ruxsat beriladi.
Eslatma: agar Yevropa Ittifoqi foydalanuvchisi bo‘lsangiz va mamlakatingizda nafratomuz nutqqa oid qonunlarni buzadigan kontentni ko‘rayotgan bo‘lsangiz, Facebook yoki Instagram manziliga qonuniy olib tashlash so‘rovini yuborishingiz mumkin.
Foydalanuvchi tajribasi
Facebookda odamlar uchun qoidalar ijrosini taʼminlash (jumladan: Facebookda mavjud boʻlmasligi kerak deb oʻylagan kontentingiz haqida xabar berish, sizga Hamjamiyatimiz qoidalarini buzganligingiz haqida xabar berish va muayyan kontent ustida ogohlantirish ekranini koʻrish) qay koʻrinishda amalga oshirilishi haqida ayrim misollar bilan tanishing.
Eslatma: Biz qoidalarimizni muntazam ravishda takomillashtirib boramiz, shu sababli bu yerda tasvirlangan qoidalar biz hozirda foydalanadigan qoidalar bilan taqqoslaganda biroz eskirgan boʻlishi mumkin.
FOYDALANUVCHI TAJRIBASI
Shikoyat qilish
FOYDALANUVCHI TAJRIBASI
Xabar berilgandan keyingi muloqot
FOYDALANUVCHI TAJRIBASI
Kontentni oʻchirish jarayoni
FOYDALANUVCHI TAJRIBASI
Ogohlantirish ekranlari
Maʼlumotlar
Hamjamiyat qoidalariga rioya qilinishi haqida oxirgi hisobot koʻrish
Qoidalarning tatbiq qilinishi
Facebookdagi barchaga butun dunyoda biz tomonimizdan ishlab chiqilgan bir xil qoidalar amal qiladi.
Tekshiruv jamoalari
15 000 dan ortiq tekshiruvchilardan iborat global jamoamiz Facebookda insonlarning xavfsizligini taʼminlash uchun har kuni mehnat qiladi.
Manfaatdor tomonlarning ishtiroki
Tashqi ekspertlar, olimlar, NNT va siyosatchilar insonlarni Facebook Hamjamiyat qoidalaridan xabardor qilishda yordam beradi.
Nafratomuz xatti-harakat borasida yordam oling
Facebookda Hamjamiyat qoidalariga zid kontentga duch kelganda nimalar qilishingiz mumkinligi haqida batafsil.
Yordam markazimizga tashrif buyuring