Boitshwaro ba Lehloyo

Dintlha ka Leano
Boiphihlelo ba Basebedisi
Datha

Dintlha tsa leano

FETOLA HO KENA
Mabaka a Leano
Re dumela hore batho ba sebedisa lentswe la bona le ho hokahana ka bolokolohi ha ba sa ikutlwe ba hlaselwa ka lebaka la hore na ke bo mang. Ke kahoo re sa dumelleng boitshwaro bo bontshang lehloyo ho Facebook, Instagram, kapa Threads.
Re hlalosa boitshwaro ba lehloyo e le ditlhaselo tse otlolohileng kgahlanong le batho — ntle le mehopolo kapa ditheo — ka lebaka la seo re se bitsang maemo a sireleditsweng (di-PC): morabe, botjhaba, naha ya tswalo, boqhwala, bodumedi, shlopha, tshekamelo ya thobalano, bong, boitsebiso ba bong le bolwetse bo matla. Hodima moo, re nka dilemo e le boemo bo sireleditsweng ha ho buuwa ka tsona mmoho le boemo bo bong bo sireleditsweng. Hape re sireletsa baphaphathehi, bafalli, batho ba tswang dinaheng tse ding le bakopi ba botshabelo ditlhaselong tse matla ka ho fetisisa (Boemo 1 bo ka tlase mona), leha re dumella batho ho tshwaela le ho seolla maano a bofalli. Ka ho tshwanang, re fana ka ditshireletso tse itseng bakeng sa maemo a sireleditsweng, a kang mosebetsi, ha ho buuwa ka tsona hammoho le boemo bo sireleditsweng. Ka dinako tse ding, ho itshetlehile ka moelelo wa mantswe sebakeng se itseng, re nka mantswe a mang kapa dipolelwana e le dikemedi tse sebediswang kgafetsa bakeng sa ditshobotsi tse sireleditsweng.
Re tlosa puo e tlosang batho seriti, diqoso tsa boitshwaro bo tebileng bo bobe kapa bonokwane, le mahlapa. Hape re tlosa ditumelo tse kgethollang tse kotsi, tseo re di hlalosang e le dipapiso tse tlosang motho seriti tse nang le nalane ya ho sebedisetswa ho hlasela, ho tshosa, kapa ho qhelela ka thoko dihlopha tse itseng, mme hangata di tsamaelana le dikgoka tse etswang ka thok ho inthanete. Qetellong, re tlosa mahlapa a tebileng, dipolelo tse bontshang ho nyatsa kapa ho nyonya, ho rohaka le dikgothaletso tsa ho kgetholla kapa ho seha moedi pakeng tsa batho ho tobisitsweng ho batho ka lebaka la ditshobotsi tse sireleditsweng. Re arola puo ena ka mekgahlelo e mmedi ya botebo, e hlaloswang ka tlase mona.
Re ananela hore ka dinako tse ding batho ba abelana dikateng tse kenyeletsang mahlapa kapa puo ya motho e mong ya lehloyo ho e tshwela ka mathe kapa ho e tlaleha. Maemong a mang, puo, ho kenyeletsa mahlapa, eo ka ho le leng e tlolang melao ya rona ha a e bua ka yena kapa ka tsela ya ho matlafatsa. Re dumella mofuta ona wa puo moo boikemisetso ba sebui bo hlakileng. Ha boikemisetso bo sa hlaka, re ka nna ra tlosa dikateng.
Ka dinako tse ding batho ba sebedisa puo e amanang le bong ka ho kgetheha ha ba tshohla phihlello ya dibaka tseo hangata di lekanyeditsweng ka lebaka la bong, jwaloka ho kena matlwaneng, dikolong tse itseng, mesebetsing e itseng ya sesole, ya sepolesa, kapa ya ho ruta, le ya bophelo bo botle kapa dihlopha tsa tshehetso. Ka dinako tse ding, ba buella kgethollo kapa tshebediso ya puo ya mahlapa ditabeng tseo ho tshohlwang dihlooho tsa dipolotiki kapa tsa bodumedi, jwaloka ha ho tshohlwa ditokelo tsa ho fetola bong, ho falla kapa ho ratana ha batho ba bong bo tshwanang. Qetellong, ka dinako tse ding batho ba rohaka bong moo ho buuwang ka ho fela ha dikamano tsa lerato. Maano a rona a reretswe ho dumella mefuta ena ya puo.
O se ke wa phousta:
Mokgahlelo wa Pele
Dikateng tse tobileng motho kapa sehlopha sa batho (ntle ho dihlopha tse hlalositsweng e le tse entseng ditlolo tsa molao tse dikgoka kapa tsa thobalano kapa tse emelang ka tlase ho halofo ya sehlopha) ka lebaka la (tsho)ditshobotsi tse boletsweng tse sireleditsweng kapa boemo ba bofalli ka mongolo kapa pono ka:
  • Puo e tlosang batho seriti ka ho ba bapisa le kapa dipolelo tse akaretsang tse amanang le diphoofolo, dikokwanahloko, kapa mefuta e meng ya bophelo e ka tlase ho batho, ho kenyeletsa:
    • Dikokonyana (ho kenyeletsa empa ho sa felle ka: maphele, ditsie)
    • Diphoofolo ka kakaretso kapa mefuta e itseng ya diphoofolo e nkuwang ho ya ka tlwaelo hore di ya fokola (ho kenyeletsa le empa ho sa felle ka: Batho ba Batsho le ditshwene kapa dibopuwa tse kang ditshwene; Majuda le diroto; Mamoseleme le dikolobe; Batho ba Mexico le diboko)
    • Baktheria, divaerase kapa di-microbe
    • Bosekamotho (ho kenyeletsa empa ho sa felle ka: dilalome, disatane, dikgokgo)
  • Diqoso tsa boitshwaro bo ditshila bo tebileng le botlokotsebe:
    • Batho ba hlekefetsang ka thobalano (ho kenyeletsa empa ho sa felle ka: Mamoseleme a etsang thobalano le dipodi kapa dikolobe)
    • Ditlokotsebe tse tletseng dikgoka (ho kenyeletsa empa ho sa felle ka: baferekanyi, babolai)
  • Mehoo le ditakaletso tsa dikotsi tse latelang (ho sebetsanwa le ditshoso tse tebileng kapa tse tobileng le mehoo ya diketso tsa dikgoka tlasa leano la rona la Dikgoka le Tlhohleletso):
    • Ho tshwarwa ke bolwetse
    • Ho hlahelwa ke koduwa ya tlhaho
    • Ho itematsa kapa ho ipolaya
    • Lefu ntle le mmolai kapa mokgwa
    • Dikotsi le ditemalo tse ding tsa mmele tse bakuweng ke eo e seng moetsi kapa modingwana
  • Ditumelokgwela tse kotsi tsa kgethollo tseo nakong e fetileng di neng di amahanngwa le tshoso kapa dikgoka, tse kang Blackface; Ho latola hore Manazi a bolaile Majuda ka sehloho, ho bolela hore Majuda a laola ditheo tsa ditjhelete, tsa dipolotiki kapa tsa boraditaba; ho supa hore Madalitse ke batho ba mesebetsi e boima ya maemo a tlase; le ho bapisa batho ba Batsho le disebediswa tsa temo.
  • Ho soma mohopolo, diketsahalo kapa mahlatsipa a ditlolo tsa molao tsa lehloyo le haeba ho se na motho wa sebele ya bontshwang setshwantshong.
  • Ho soma batho ba nang kapa ba tshwerweng ke bolwetse bo itseng.
  • Dikateng tse hlalosang kapa tse tobang batho ka mahlapa. Mahlapa a hlaloswang e le mantswe a hlahisang ka matla moelelo wa kgethollo le ditshoso kgahlanong le batho ba nang le maemo a sireleditsweng, hangata hobane mantswe ana a amahanngwa le maemo a nalane a kgethollo, kgatello, le dikgoka.
Mokgahlelo wa Bobedi
Dikateng tse tobileng motho kapa sehlopha sa batho ka lebaka la tsho/ditshobotsi tsa bona tse sireleditsweng (ka mongolo kapa setshwantsho) le:
  • Dikgoeletso kapa tshehetso ya kgethollo kapa dipolelo tse reretsweng ho kgetholla, tse hlaloswang e le:
    • Kgethollo ka kakaretso, e leng se bolelang ho etsa mohoo kapa kgoeletso ya ho kgetholla ka kakaretso, jwaloka “X ha a dumellwa!”
    • Kgethollo ya tsa dipolotiki, e leng se bolelang ho hanela batho ka tokelo ya ho nka karolo dipolotiking kapa ho pheha kgang ya ho kwalla kapa ho hanela batho ka ditokelo tsa dipolotiki.
    • Ho qhelelwa ka thoko ditabeng tsa moruo, e leng se bolelang ho hanela ka phihlello ya ditshwanelo tsa moruo le ho ngotla bonkakarolo mmarakeng wa basebetsi. Ha re dumelle dikateng tse phehang kgang ya hore batho ba tlameha ho sehelwa meedi mesebetsing ya sesole, ya sepolesa kapa ya thuto ka lebaka la bong ba bona. Hape re dumella dikateng tse thehilweng tshekamelong ya tsa thobalano, ha dikateng di thehilwe ditumelong tsa bodumedi.
    • Kgethollo setjhabeng, e bolelang di ntho tse kang ho hanela batho ho fihlella dibaka tse itseng (ka seqo le inthaneteng) le ditshebeletso tsa kahisano, ntle ho kgethollo e thehilweng ditabeng tsa thobalanong kapa bong dibakeng tseo ka tlwaelo di sehelwang moedi ka lebaka la bong, tse kang matlwana, dipapadi, diliki tsa dipapadi, dihlopha tsa boitekanelo le tsa tshehetso, le dikolo tse itseng.
  • Mahlapa, a kenyeletsang a:
    • Tshobotsi, ho kenyeletsa empa ho sa felle ka diqoso tsa bokwala, ho se tshepahale, botlokotsebe bo tlwaelehileng, le boitshwaro bo hlephileng ba thobalano kapa boitshwaro bo bong bo bobe ba thobalano.
    • Ditshobotsi tsa kelello, tse kenyeletsang empa di sa felle ka diqoso tsa bohole, bokgoni ba kelello, le mafu a kelello, le dipapiso tse sa tshehetswang pakeng tsa dihlopha tsa dikhomphyutha ho ipapisitswe le bokgoni ba tswalo ba kelello. Re dumella diqoso tsa mafu a kelello kapa ho se itekanele kelellong tlwaelehang ha di thehilwe ho bong kapa tshekamelo ya thobalano, ho nahannwe ka puo ya dipolotiki le ya bodumedi e amanang le ho iphetola bong le ho ratana ha batho ba bong bo tshwanang le tshebediso e tlwaelehileng e sa tebang ya mantswe a kang “makatsang.”
    • Dikarolo tse ding, ho kenyeletsa le empa ho sa felle ka diqoso tsa ho se be bohlokwa, ho se be le thuso, bobe, ditshila.
  • Dipuo tse sisinyang hore se tobilweng se baka bokudi, ho kenyeletsa le empa ho sa felle ka “se a ntlhatsisa.”
  • Ho rohaka motho, ntle le ho rohakana ho itshetlehileng ka bong ditabeng tsa ho fela ha dikamano tsa marato, ho hlaloswang e le:
    • Tshebediso e tobisitsweng ho e mong ya “fuck” kapa ditsela tse sa tshwaneng tsa ho re “fuck” ka morero wa ho rohaka, jwaloka “Fuck [Tshobotsi e Sireleditsweng]!”
    • Mantswe kapa dipolelwana tse kgothaletsang thobalano, kapa ho thetsana ka mapele, mohlamu, mantle kapa moroto, ho kenyeletsa empa ho sa felle ka: nyanya kwae ya ka, suna sebono sa ka, ja masepa.
Bakeng sa Melao ya Setjhaba e latelang re hloka tlhahisoleseding ya tlatsetso le/kapa ditaba tseo re ka di qobellang:
O se ke wa phousta:
  • Dikateng tse pepenene tse fanang kapa tse tshepisang ho fana ka dihlahiswa kapa ditshebeletso tse reretsweng ho fetola tshekamelo ya batho ho tsa thobalano kapa boitsebiso ba bong.
  • Dikateng tse hlaselang mehopolo, ditheo, maikutlo, ditlwaelo, kapa ditumelo tse amanang le maemo a sireleditsweng, tse ka nnang tsa lebisa ho lemaleng mmeleng, ho tshosetseng kapa ho kgetholleng batho ba amahanngwang le boemo boo bo sireleditsweng. Meta e sheba letoto la matshwao bakeng sa ho bona haeba dikateng di na le tshoso ya temalo. Tsena di kenyeletsa empa ha di felle ka: dikateng tse ka hlohleletsang dikgoka kapa tshoso e mothating wa ho etsahala; moo e ka beng e le hore ho na le nako ya tsitsipano e matla e kang ya dikgetho kapa ntwa e ntseng e tswela pele; le haeba ho na le nalane ya moraorao ya dikgoka kgahlanong le sehlopha se sireleditsweng se hlaselwang. Maemong a mang, re ka boela ra sheba haeba sebui ke motho ya hlahelletseng setjhabeng kapa ya tshwereng maemo a itseng a bolaodi.
Maemong a itseng, re tla bontsha dikateng tseo ho ka etsahalang hore di tlole Melao ya Setjhaba ha ho nkwa hore dikateng tseo ke tsa ho phoqa. Dikateng di tla dumellwa hafeela dikarolo tse hatikelang tsa dikateng e le tsa ho phoqa kapa di amahanngwa le ntho e itseng kapa motho e mong bakeng sa ho mo soma kapa ho mo tshwaya phoso.
Ela hloko: haeba o mosebedisi wa Kopano ya Yuropa, mme o bona dikateng tseo o dumelang hore di tlola melao ya naha ya heno ya puo ya lehloyo, o ka romela kopo ya semolao ya ho di tlosa ho Facebook kapa Instagram.
Boiphihlelo ba basebedisi
Sheba mehlala e meng ya kamoo phethiso ya molao e shebahalang bakeng sa batho ho Facebook, e kang: hore na ho jwang ho tlaleha ntho e o nahanang hore ha e a lokela ho ba ho Facebook, ho bolellwa hore o tlotse Melao ya Setjhaba ya rona le ho bona sekrine sa temoso mabapi le dikateng tse itseng.
Ela hloko: Re dula re ntlafala, kahoo seo o se bonang mona e ka nna ya ba ke sa kgalenyana ha ho bapiswa le seo re se sebedisang hajwale.
BOIPHIHLELO BA BASEBEDISI
Ho Tlaleha
BOIPHIHLELO BA BASEBEDISI
Puisano ya kamora tlaleho
BOIPHIHLELO BA BASEBEDISI
Boiphihlelo ba ho fokotsa
BOIPHIHLELO BA BASEBEDISI
Diskrine tsa temoso
Datha
Sheba Tlaleho ya moraorao ya Qobello ya Melao ya Setjhaba
Qobello
Re na le maano a tshwanang lefatsheng ho pota, bakeng sa bohle ba ho Facebook.
Dihlopha tsa tekolo
Moifo wa rona wa lefatsheng lohle wa balekodi ba fetang 15,000 o sebetsa letsatsi ka leng ho etsa hore batho ba dule ba bolokehile ho Facebook.
Ditherisano le bankakarolo
Ditsebi tsa ka ntle, dirutehi, di-NGO le baetsi ba maano ba thusa ka ho tataisa Melao ya Setjhaba ya Facebook.
Fumana thuso ka boitshwaro ba lehloyo
Ithute seo o ka se etsang haeba o bona ho hong ho Facebook ho kgahlanong le Melao ya Setjhaba ya rona.
Etela Setsi sa Thuso sa rona