Ka Faa'iidaysiga Galmada ee Carruurta, Xadgudubka, iyo Qaawanaanta

Faahfaahinta Xeerka
Adeegsiga Isticmaalaha
Xogta

Faahfaahinada xeerka

DIIWAANKA BEDDEL
Ujeeddada Xeerka
Ma oggolin nuxur ama dhaqdhaqaaq galmo ahaan uga faa'iidaysta ama khatar geliya carruurta. Markaan ogaano ka faa'iidaysiga muuqda ee ilmaha, waxaanu ku dacweynaa Xarunta Qaranka ee Carruurta La La'yahay iyo Caruurta Laga Faa'iideystay (National Center for Missing and Exploited Children, NCMEC), annagoo raacayna sharciga khuseeya. Waxaan ognahay in mararka qaarkood dadku ay wadaagaan sawirro qaawan oo carruurtooda ah iyagoo ka leh niyad wanaagsan; si kastaba ha ahaatee, waxaanu guud ahaan saarnaa sawirradan sababtoo ah suurtagalnimada ku xadgudubka ee dadka kale iyo si ay nooga caawiso inaan ka fogaano suurtogalnimada dadka kale inay dib u isticmaalaan ama si xun u isticmaalaan sawirrada.
Waxaan sidoo kale la shaqeynaa khubarro dibadeed, oo ay ku jiraan Guddiga La-talinta Badbaadada ee Meta, si ay uga wada hadlaan oo u wanaajiyaan xeerarkeena iyo dhaqangelinta ku saabsan arrimaha badbaadada ee onleenka, gaar ahaan marka loo eego carruurta. Wax badan baro oo ku saabsan tignoolajiyada aan isticmaalayno si aan ula dagaalano ka faa'ideysiga carruurta.
Ha boosti gareeyn:
Galmo uga faa'ideysiga carruurta
Dhaqdhaqaaqa, nuxurka, ama la falgalyada hanjaba, muujiya, amaana, taageera, bixiya tilmaamo, sameeya bayaanno ujeedo leh, qirta ka qaybgalka, ama wadaagisyada xidhiidhada galmo uga faa'ideysiga carruurta ( (oo ay ku jiraan ilmo dhab ah, socod barad ah, ama dhallaanka, ama sawiro aan dhab ahayn oo u eg bini'aadamka, sida farshaxanka, nuxurka ay AI-soo saartay, jilayaasha khayaaliga ah, boombalaha, iwm). Tani waxaa ku jira laakiin aan ku xadidnayn:
  • Galmo
    • Galmo cad ama galmada afka ah, oo lagu qeexo inay tahay afka ama xubinta taranka oo galaysa ama taabanaysa xubinta taranka ama dabada ee qof kale, marka ugu yaraan hal qof xubintiisa taranka ama dabadiisa ay muuqato.
    • Galmo aan toos ahayn ama galmada afka ah, oo ay ku jirto marka taabashada ay dhowdahay in la sameeyo ama aan si toos ah loo arkin.
    • Kicinta xubnaha taranka ama dabada, oo ay ku jiraan marka hawluhu ay soo dhow yihiin ama aan si toos ah loo arkin.
    • Mid kasta oo ka mid ah kuwa kore ee ku lug leh xayawaan.
  • Carruurta haysata walxaha galmada, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn:
    • Xakamaynada
    • Calaamadaha kacsiga
    • Diirad saarka xubnaha taranka ama dabada
    • Joogitaanka qof qaan gaar ah oo dareenkiisa kacsanyahay
    • Joogitaanka alaabta galmada ama isticmaalka shay kasta si loogu kiciyo galmada, lagu qanciyo raaxo ama ku xadgudub galmo
    • Dhar galmonimo
    • Is-qaawinta.
    • Jawi diyaarsan (tusaale, sariirta dusheeda) ama sawir qaadis xirfadaysan (tayada/diirad saarida/ xaglaha)
    • Dhunkashada afka oo bareer ah
    • Kicinta ibaha naasaha aadanaha ama tuujinta naaska dheddiga (MARKA LAGA REEBO macnaha guud ee naasnuujinta)
    • Jiritaanka waxyaabaha ka dhasha dhaqdhaqaaqa galmada.
  • Nuxurka ku lugta leh carruur ku jirta macnaha guud ee u galmoodka shey gaar ah.
  • Nuxur taageera, kor u qaada, u dooda ama dhiirigeliya ka qayb qaadashada dareen u qaadida u galmoodka carruurta yaryar illaa mooyee looga hadlo si dhexdhexaad ah xaalad caafimaad.
  • Nuxur tilmaamaya ama ku jeesjeesaya dhibanayaasha lagu eedeeyay ka faa'ideysiga galmada ee caruurta si magac ahaan ama sawir ahaan ah
Codsasho
Nuxur codsanaya nuxur galmo ama howl muujinaysa ama ku lug leh carruurta, oo lagu qeexay sida:
  • Agabka Xadgudubka Galmada ee Ilmaha (CSAM)
  • Sawirrada qaawan ee carruurta dhabta ah ama kuwa aan dhabta ahayn
  • Muuqaallo galmonimo oo laga qaaday carruur dhab ah ama kuwo aan dhab ahayn
Isdhexgallada aan habboonayn ee carruurta
Nuxur ka kooban ama fududeeya Isdhexgallada aan habboonayn ee carruurta, sida:
  • Codsashada, diyaarinta ama qorsheynta la kulmayaasha galmada ee carruurta
  • Ku dhiirigelinta carruurta inay ku lug yeeshaan howl galmo iyagoo u marayo wada sheekeysi galmo ah ama bixinta, soo bandhigida, helida ama ka codsashada ama u codsashada agabyada galmada carruurta, iyada oo loo marayo soo bandhigid ula kac ah ama farriimaha gaarka ah
  • La falgalida wada-sheekaysiga galmoodka ee aan tooska ahayn ee fariimaha gaarka ah lagula yeesho carruurta
  • Ka helidda ama kaga codsashada farriimaha gaarka ah carruurta agabyada galmada
Sawirro qarsoodi ah oo la'iskaga faa'idaysto iyo rakaateynta galmada
Nuxurka isku daya inuu ka faa'iidaysto carruur dhab ah isagoo:
  • Sandulleysanaya lacag, axsaan ama sawirrada cowrada oo ay la socoto hanjabaado ah shaacinta sawirrada dhabta ah ama aan dhab ahayn ee macluumaad cowro ah
  • Wadaagista, u hanjabaadda, ama sheegida ulajeedka ah in la wadaago wada sheekaysiga galmoodka gaarka ah ama sawirrada cowrada dhabta ah ama aan dhabta ahayn.
U galmoodka carruurta
  • Nuxurka (oo ay ku jiraan sawirrada, muuqaallada, fanka aduunka ee dhabta ah, nuxurka dhijitaalka ah, iyo muujinada afka) ee u galmooda carruurta dhabta ah ama kuwa aan dhabta ahayn.
  • Kooxaha, Bogagga, iyo bogagga aqoonsiga ee loo sameeyay u galmoodka carruurta dhabta ah ama kuwa aan dhabta ahayn
Qaawanaanta ilmaha
Nuxur muujinaya qaawanaanta ilmaha dhabta ah ama kuwa aan dhabta ahayn halka qaawanaanta lagu qeexay sida:
  • Muuqaal ama saiwr uga qaadida si dhow xubnaha taranka ee caruurta dhabta ah ama kuwa aan dhabta ahayn
  • Dhallaanka dhabta ah ama aan dhabta ahayn ee qaawan, oo muujinaya:
    • Xubinta taranka oo muuqata, xitaa marka lagu daboolo ama lagu qariyo dhar khafiifa
    • Futada oo muuqata iyo/ama baryaha oo si buuxda u qaawan oo la soo dhaweeyay
  • Caruurta dhabta ah ama aan dhabta ahayn ee qaawan, oo muujinaya:
    • Xubinta taranka oo muuqata (oo ay ku jirto xubinta taranka oo ay qarinayso keliya timaha guumeerka ama dhar khafiifa)
    • Futada oo muuqata iyo/ama baryaha oo si buuxda u qaawan oo la soo dhaweeyay
    • Ibaha naasaha dheddigga ee aan daboolnayn
    • Qaawanaanta laga soo billaabo qoorta illaa jilibka - xitaa haddii aysan muuqan xubinta taranka ama ibaha naasaha dheddigga
  • Illaa sawirka aan dhabta ahayn uu yahay mid laga leeyahay ujeeddo caafimaad ama uu yahay u muujinta waxyaabaha aan galmada ahayn ee qaawanaanta ilmaha ee farshaxanka dhabta ah
Si xun u isticmaalka carruurta qaab aan galmo aheyn
Muuqaallada ama sawirrada muujinaya xadgudubka dhabta ah ama aan dhabta ahayn ee si xun u isticmaalida carruurta ee aan galmada aheyn iyada oo aan loo eegin ujeeddada wadaagida, illaa sawirku aanu ka socon farshaxanka dunida dhabta ah, kartoonnada, filimada ama ciyaaraha muuqaalka
Nuxur ammaanaya, taageeraya, kor u qaadaya, u doodaya, bixinaya tilmaamo ama dhiirigelinaya ka qaybgalka si xun u isticmaalka carruurta ee aan u galmoodka aheyn
Marka lagu daro saarista koontooyinka ku xadgudba xeerarkeena Galmo uga Faa'ideysiga Carruurta, Xadgudubka iyo Qaawanaanta (CSEAN), dib u eegayaasheena iyo nidaamyadeena tooska ah waxay tixgeliyaan tilmaamo ballaadhan oo kala duwan si ay gacan uga geysato ka hortagga isdhexgallada suurta-galka ah ee aan la rabin ama aan badbaadada ahayn.
  • Waxaa kale oo laga yaabaa in aanu howlgab ka dhigno ama xaddidno marin u helka badeecooyinka iyo sifooyinka (tusaale ahaan, awoodda lagula soconayo koontooyinka qaarkood) ee dadka waaweyn iyadoo lagu salaynayo isdhexgalladooda ay la leeyihiin koontooyinka kale, raadinada ama la falgallada nuxurka xadgudbaya (tusaale ahaan, ka helidda ama kaydinta), ama xubinnimada bulshada (tusaale ahaan, Kooxaha) aanu saarnay sababo la xidhiidha ku xadgudubka xeerarkeena.
Nuxurkan soo socda, waxaan ku darnay digniin macluumaad been ah si ay dadku u ogaadaan in nuxurka laga yaabo inay dhibsadaan oo aan u xadidno awoodda daawashada nuxurka ee dadka waaweyn da'aha siddeed iyo toban iyo ka weyn:
  • Muuqaallo ama sawirro muujinaya saraakiil booliis ah ama shaqaale millitari ah oo gaysanaya xadgudubyada carruurta qaab aan galmo ahayn
  • Muuqaallada ama sawirada xadgudubka carruurta aan galmada ahayn, marka sharci fulinta, wakaaladaha ilaalinta carruurta, ama lamaanayaasha badbaadada ee la aaminay ay codsadaan in aan u deyno nuxurka madasha iyadoo ujeeddada ay tahay ku soo celinta ilmaha si badbaado leh
Nuxurka soo socda, waxaan ku darnaa nuxur xasaasi ah si ay dadku u ogaadaan in nuxurka laga yaabo inuu yahay mid xanaaq u keenaya dadka qaar:
  • Muuqaallada ama sawirrada ee xadgudubka xoog ku mukhuurinta cunug biyaha iyadoo loo eegayo dhaqanka diinta
Xeerarka Bulshada ee soo socda, waxaan u baahannahay macluumaad dheeraad ah iyo/ama macnaha guud si loo dhaqangeliyo:
Nuxurkan soo socda, waxaan ku darnay sumad digniin si ay dadku u ogaadaan in laga yaabo in nuxurka yahay mid xasaasi ah:
  • Sawirro ay soo boosti gareeyeen wakaalad wararka oo muujinaya qaawanaanta carruurta marka loo eego macluusha, xasuuqa, dambiyada dagaalka, ama dambiyada ka dhanka ah bini’aadannimada, illaa ay la socdaan mooyee qoraal xadgudub ah ama loo wadaago qaab macno guud oo xadgudub ah, markaas oo nuxurka la saarayo.
Waxaa kale oo laga yaabaa inaan saarno sawirrada muujinaya cawaaqib xumada ka dhalan karta kadib si xun u isticmaalka carruurta ee aan galmada aheyn marka ay soo dacweeyaan lamaanayaasha wararka ee warbaahinta, NGO-yada ama lamaanayaasha kale ee badbaadada ee la aaminay.
Waxaa laga yaabaa in aan saarno nuxurka aqoonsanaya dhibanayaasha lagu eedeeyay ka faa'iidaysiga galmada ee caruurta iyada oo loo marayo habab kale oo aan ahayn magac ama sawir haddii nuxurka uu ku jiro macluumaad ay u badan tahay in uu horseeddo aqoonsashada shakhsiga.
Waxaa laga yaabaa inaan saarno nuxurka loo sameeyay ujeeddada aqoonsiga ilmo gaar ah haddii ay jirto khatar ku imaanaysa badbaadada ilmaha, marka ay codsadaan Fulinta Sharciga, Dawladda, Shuraako la aaminsanyahay, ama nuxurka laftiisa ayaa waxaa soo dacweeyay ilmaha ama waalidka/ mas'uulka sharciga ah ee ilmaha.
Adeegsiga isticmaalaha
Arag tusaalooyinka qaar ee ku saabsan sida dhaqangelinta ay ugu muuqato dadka Facebook-ga isticmaala, sida: qaabka ay kuugu muuqato in aad dacwo ka gudbiso wax aad u malaynayso inaysan ahayn inay ka sii mid ahaadaan Facebook-ga, in laguu sheego inaad ku xadgudubtay Xeerarka Bulshadeena iyo inaad aragto digniinta macluumaadka beenta ah oo dul saaranta nuxur gaar ah.
Xusuusin:Had iyo jeer waxaan sameynaa horumar, sidaa darteed waxa aad halkan ku aragto waxaa laga yaabaa in ay waxyar wixii hore ahaayeen marka la barbardhigo waxa aan hadda isticmaalno.
ADEEGSIGA ISTICMAALAHA
Dacweynta
WAAYO ARAGNIMADA ISTICMAALAHA
Ogeysiinta dacweeynta-boostiga
WAAYO ARAGNIMADA ISTICMAALAHA
Khibrada saarista nuxur ama koonto
WAAYO ARAGNIMADA ISTICMAALAHA
Digniinta macluumaadka beenta ah
Xogta
Eeg Warbixinta Dhaqangelinta Xeerarka Bulshada ee ugu dambeeyay
Dhaqangelinta
Waxaanu leennahay xeerar isku mid ah adduunka oo dhan, oo loogu talagalay qofkasta oo isticmaala Facebook-ga.
Kooxaha dib u eegista
Kooxdayada caalamiga ah oo ka badan 15,000 dib-u-eegayaal ah ayaa shaqeeya maalin kasta si ay dadka Facebook-ga isticmaala uga dhigaan kuwo ammaan ah.
Ka qeybgalka saamileyda
Khubarada dibadda, aqoonyahannada, Ururrada aan Faa'ido Doonka ahayn iyo xeer dejiyeyaasha ayaa gacan ka geysta wargelinta Xeerarka Bulshada ee Facebook-ga.
Caawimaad u hel ka faa'idaysiga galmada ee carruurta, xadgudubka iyo qaawanaanta
Baro waxa aad samayn karto haddii aad Facebook-ga ku aragto wax ka soo horjeeda Xeerarkeena Bulshada.
Booqo Xaruntayada Caawinta