Kudheerera uye Kuharasa

Tsanangudzo Dzemutemo
Zvasangana Nevashandisi
Dhata

Mashoko akawanda nezveMutemo

CHINJA ROGU
Zvikonzero Zvemutemo
Kudheerera uye kuharasa zvinoitika munzvimbo dzakawanda uye zvinoitwa nenzira dzakasiyana-siyana dzinosanganisira kutyisidzira uye kubudisa mashoko anoita kuti mumwe munhu azivikanwe uyewo kutumira munhu mameseji ekumutyisidzira uye kutaura nemunhu asingadi. Hatibvumiri maitiro akadaro nekuti anoita kuti vanhu vasanzwa vakachengeteka uye vachiremekedzwa paFacebook, Instagram, uye Threads.
Tinosiyanisa vanhu vanozivikanwa nevakawanda nevanhu veruzhinji nekuti tinoda kuti pave nenhaurirano, iyo kazhinji inosanganisira mashoko evanhu vanobudiswa munhau kana kuti vane vateereri vakawanda. Kuvanhu vanozivikanwa nevakawanda, tinobvisa kudenha kwakanyanyisa uyewo kumwe kudenha uko munhu wacho anozivikanwa akategwa iye papositi kana pakomendi. Tinotsanangura vanhu vanozivikanwa nevakawanda senhengo dzehurumende dzenyika kana dunhu, vamiriri vezvematongerwo enyika kumahofisi iwayo, vanhu vane vateveri vanopfuura miriyoni kana vateveri pasocial media uye vanhu vanowana nhau dzakakura.
Kuvanhu vasingazivikanwi nevakawanda, kuchetengetedza kwedu kunopfuura ipapo: Tinobvisa zvinhu zvinenge zvaisirwa kuti zvidzikisire kana kunyadzisa munhu, kusanganisira, semuenzaniso, kutaura nezvezvinoitwa nemumwe munhu panyaya dzebonde. Tinoziva kuti kudheerera uye kuharasa kunogona kukanganisa zvakakura vanhu vasati vabva zera, ndokusaka mitemo yedu ichinyanya kuchengetedza chero munhu ari pasi pemakore 18, zvisinei nesitetasi yemushandisi.
Mashoko akapoteredza uye chinangwa zvinokosha, uye tinobvumira vanhu kuposita kana kugovera kana zviri pachena kuti chinhu chakagoverwa nechinangwa chekushoora kana kuti kuzivisa vanhu nezvekudheerera uye kuharasa. Padzimwe nguva, tinoda kuti munhu azvimhan'arire pachake nekuti zvinotibatsira kunzwisisa kuti munhu wacho akaitirwa izvozvo ari kunzwa kuti akadheererwa kana kuti kuharaswa. Kuwedzera pakumhan'arira maitiro uye zviiswa zvakadaro, tinokurudzira vanhu kushandisa maturusi anowanikwa pamapuratifomu edu kuti vazvidzivirire pazvinhu zvakadaro.
Tinewo Muzinda Wekudzivirira Kudheererwa, uyo uri dura reruzivo kuvari kuyaruka, vabereki, uye vadzidzisi vanenge vachitsvaga rubatsiro pazvinhu zvine chekuita nekudheerera nekumwe kupokana. Ruzivo urwu rwunopa mazano ane danho nedanho, kusanganisira mashoko ekuti ungatanga sei nhaurirano dzinokosha nezvekudheerera. Dzidza zvimwe nezvezvatiri kuita kuti tichengetedze vanhu pakudheererwa uye kuharaswa pano.
Kashoko: Mutemo uyu haushandi kuvanhu vari mumasangano akasanangurika pasi pe mutemo Wemasangano Nevanhu Vane Ngozi kana vanhu vakafa 1900 asati asvika.
Danho 1: Dziviriro yepasi rose kumunhu wese:
  • Munhu wese anodzivirirwa kubva:
    • Kukurukura kusingadiwi kuno:
      • Dzokororwa, KANA
      • Kushungurudza nezvepabonde, KANA
      • Kunoitirwa vanhu vakawanda izvi pasina ambotanga audzwa nezvazvo.
    • Kutaura kuti chikwata chevanhu kana kuti mumwe munhu azviuraye kana kuzvikuvadza.
    • Kutuka munhu nemhaka yezvaari semunhu akashungurudzwa pabonde, kushungurudza nezvepabonde, kuharasa munhu nezvepabonde, kana kubatwa zvisizvo newawakaroorana naye.
    • Mashoko ekuda kuita zvinhu zvepabonde kana kuti kukurudzira kuti munhu aite zvepabonde.
    • Mashoko akazara zvepabonde.
    • Mifananidzo yakagadziridzwa kana zvakadhirowewa zvinomhura
    • Kudenha nemashoko ekutsoropodza ane chekuita nebonde, (semuenzaniso: hure, pfambi).
    • Kutaura pasina umboo kuti tsaona yemhirizhonga haina kuitika.
    • Kutaura pasina umboo kuti vamwe vanhu varikunyepa maererano nekuva nyakukuvadzwa patsaona yemhirizhonga kana kurwisa kwemagandanga, kusanganisira kutaura pasina umboo kuti vari:
      • Kufananidzira kana kunyepedzera kuva nyakukuvadzwa wechiitiko chakananga, kana
      • Kubhadharwa kana kupinzwa basa kuti varasise vanhu nezvezvavakaita pachiitiko.
  • Kutyisidzira kuburitsa pachena nhamba dzenhare dzemunhu dzakavanzika, kero yepaanogara, imiri adhiresi yake kana zvinyorwa zvake zveutano (sezvinotsanangurwa mu mutemo weKutyora Zvakavanzika).
  • Kukurudzira, kana kutaura mashoko ekuda kudheerera uye/kana kuharasa.
  • Kutumira zvinhu zvinowedzera kutsoropodza kana kuratidza kusema vanhu vanenge varatidzwa sevari kumwedzi, vachiita weti, vachirutsa, kana kuita tsvina kana kuti pashure pekunge vaita zvinhu izvi.
  • Munhu wese anodzivirirwa kubva pazvinotevera, asi kuvanhu vakuru vane mukurumbira, vanofanirwa kufumurwa zvemaune ku:
    • Kurudziro yekufa uye mashoko ekushuvira kubata kana kuva nechirwere.
    • Kupemberera kana kunyomba kwekufa kana kuva nechirwere.
    • Kutaura zvaunoti ichokwadi nezveutachiona hunotapuriranwa pabonde.
    • Mashoko ekudzikisira vamwe nekuda kwekutaridzika kwavo.
Tier 2: Kudzivirirwa kwakawezerwa Kuvanhu vese vasati vabva zera, Vanhu Vakavanzika kana Vanhu Vanozivikanwa Nevanhu Vasina Kunyanya Kuwanda (semuenzaniso, vanhu vane mukurumbira unobva pakuratidzira kwavo, kubudisa nhau, kana kuti vanoita mukurumbira vasina kuzvironga):
  • Pamusoro pedziviriro dzepasi rose kumunhu wese, vese vasati vabva zera (vanhu vasingazivikanwi uye vanhu vane mukurumbira), vanhu vakura vasingazivikanwi uye vanhu vanozivikanwa nevanhu vasina kunyanya vanodzivirirwa kubva:
    • Kutaura zvaunoti ichokwadi nezvechiito chepabonde kunze kwekunge zvichitaurwa paine mhosva iri kunzi yaparwa nemunhu mukuru (nezvekubata munhu zvepabonde pasina mvumo).
    • Zviiswa zvinoratidza mumwe munhu mukuru seari kuda zvebonde (kuratidza vana vadiki sevari kuda zvebonde kunotaurwa mu mutemo weKushungurudza Mwana Nezvepabonde, Kushungurudza uye Kuva Musvo).
  • Vese vasati vabva zera (vanhu vasingazivikanwi uye vanhu vane mukurumbira), vanhu vakuru vakavanzika uye vanhu vanozivikanwa vevanhu vasina kunyanya) vanodzivirirwa kubva pazvinotevera, asi kuvasati vabva zera vane mukurumbira, vanofanirwa kufumurwa zvemaune ku:
    • Kuenzanisa kunozvidza (muzvinyorwa kana zvinoonekwa) kuizvi kana maererano:
      • Nemhuka kana tupukanana, kusanganisira zvipuka zvinenge vanhu, zvinotariswa pasi pachivanhu
      • Utachiona, vhairasi, tupukanana tusingaoneke nemaziso, uye zvirwere.
      • Zvinhu zvisina upenyu, kusanganisira marara, tsvina, tsvina yevanhu.
  • Zviiswa zvakamonyaniswa kuti zviratidze, kutenderedza chikamu kana kana kuti vanhu vaise pfungwa panhengo dzemuviri (mhino, nzeve, nezvimwe zvakadaro).
  • Zviiswa zvinovayera zvakatsamira pamamiriro kana amwe maitiro avo.
  • Zviiswa zvinowedzera kutarisira pasi vanhu vanoratidzwa vachidheererwa (kunze kwekunge iri mitambo yekurwa).
Tier 3: Kudzivirirwa kwakawedzerwa kweVasati Vabva Zera Vasingazivikanwi, Vanhu Vakuru Vasingazivikanwi, uye Vasati Vabva Zera Vakaita Mukurumbira Vasina Kuzvironga:
  • Pamusoro pedziviriro dzese dzakanyorwa pamusoro, vese vasati vabva zera vasingazivikanwi, vanhu vakuru vakavanzika (vanofanira kuzvizivisa), uye vasati vabva zera vane mukurumbira vasina kuzvironga vanodzivirirwa kubva:
    • Kutuka nezvinyadzi kwakananga munhu.
    • Kutaura zvaunoti ichokwadi nezvekudanana nemumwe munhu, Sarudzo yemunhu panhau dzebonde kana zvekuva murume kana mukadzi.
    • Kukurudzora danho, mashoko anotaura chinangwa, mashoko anotaurwa nevanhu vari kuda kuyemurwa kana kuti vanenge vachivimbisa zvinhu pamusana pekuti pane zvisina kuitwa, kana mashoko anotsigira pachena kana kuti anotsigira rusarura.
    • Kutaura zvaunoti ichokwadi nezvekusagona kuita zvimwe zvinhu kwemumwe, kunze kwekunge zvichitaurwa paine mhosva iri kunzi yakaparwa kana kuti kuongorora zvebhizimusi kwevanhu vakuru.
    • Mashoko ekutsoropodza kana kusemeswa, kana zviiswa zvinoramba kuvapo kwemunhu, kunze kwekunge achitaurwa pakupomerwa mhosva kwevanhu vakuru.
  • Kana vanhu vanozvizivisa, vasati vabva zera vasingazivikanwi, vanhu vakuru vasingazivikanwi, uye vasati vabva zera vane mukurumbira vasina kuzvironga vakadziviririwa kubva kuzvinotevera:
    • Kutaura mashoko ekudheerera munhu.
    • Kugadziridza mifananidzo zvisingadiwe nemuridzi.
    • Kufananidza zvakaita munhu nevamwe vanhu vanozivikanwa nevakawanda, vezvefikisheni kana kuti vasingazivikanwi zvichienderana nekuratidzika.
    • Kutaura zvaunoti ichokwadi nezvechitendero kana kumhura
    • Kuenzanisa nemhuka kana zvipukanana zvinoonekwa patsika sezvakaderera uye zvisingafungi kana kuti nechinhu chisingafambi ("tiger," "shumba").
    • Kutsanangura zviri pakati nepakati kana kuti zvakanaka nezvezvakaita munhu.
    • Kutaura zvisina kuipa nezvemunhu kana zvaanokwanisa kuita.
    • Kutuka munhu nemashoko ekushora ane chekuita nekushaya bonde.
Tier 4: Kudzivirirwa kwakawedzerwa kweVasati Vabva Zera Vasingazivikanwi chete:
  • Vasati vabva zera vanowana dziviriro yakanyanya pasi pemitemo yedu. Pamusoro pedzese dziviriro dzanyorwa kumusoro, vasati vabva zera vasingazivikanwi vanodzivirirwawo kubva:
    • Kupomerwa mhosva kana kuti maitiro asiri pamutemo.
    • Mavhidhiyo ekudheerera vana vadiki, anogoverwa muchero mamiriro ezvinhu.
    • Mashoko ekuzvidza ane chekuita nekutuka vanhukadzi.
Kudheerera uye kushungurudza kuburikidza nemapeji, magurupu, zviitiko uye mameseji
  • Dziviriro dzeTier 1 kusvika 4 dzinomisikidzwa pamapeji, magurupu, zviitiko uye mameseji.
PaMitemo Yenharaunda inotevera, tinoda mamwe mashoko kana kuti mashoko akapoteredza kuti tikwanise:
Usaita izvi:
  • Kuposita zviiswa zvinonangana nevanhu vasingazivikanwi nevakawanda paMapeji, Magurupu neZviitiko zvisingadiwi. Tinobvisa zviiswa izvi kana zvikamhan'arwa nemunhu akanangwa kana kuti nemumiririri wemunhu wacho.
  • Kutumira zviiswa zvatsanangurwa pamusoro zvinogona kuita kuti munhu akanangwa amhan'are zviiswa zvacho kana kuti kuisa chiratidzo chekuti munhu aposita akanangana nemunhu wacho akanangwa (semuenzaniso: munhu akanangwa anenge ategwa papositi kana pakomendi). Tinobvisa zviiswa izvi kana taudzwa nemunhu wacho akanangwa kana kuti nemumiririri wake (mupenyu kana akafa) kuti zvinhu zvaabudiswa ari mazviri haasi kuzvida.
  • Kutumira zviiswa zvekukurudzira kana kuti kutaura chinangwa chekuita zvinhu zvinganzi kudheerera kana kuharasa pamitemo yedu. Tinobvisa zviiswa izvi kana taudzwa nemunhu wacho akanangwa kana kuti nemumiririri wake kuti zvinhu zvatumirwa haasi kuzvida.
  • Kutumira zviiswa zvinotsanangura nenzira dzebonde munhu ane mukurumbira. Tinobvisa zviiswa izvi kana taudzwa nemunhu wacho akanangwa kana kuti nemumiririri wake kuti zvinhu zvatumirwa haasi kuzvida.
  • Kutanga hurukuro inoshungurudza mugamuchiri nezvepabonde. Tinobvisa zviiswa izvi zvatumirwa mumamiriro asingadiwi kana taudzwa nemunhu wacho kana kuti nemumiririri wake kuti hurukuro haasi kuida.
  • Bvisa kuharasa kunoitwa nevakawanda, kana:
    • Kwakanangana 'nevanhu vari pangozi yakakura yekukuvadzwa', chero pazvinenge zvataurwa, vanotsanangurwa se:
      • Vadziviriri vekodzero dzevanhu
      • Vana vadiki
      • Vakawiriwa nezviitiko zvemhirizhonga kana dambudziko
      • Vemapato anopikisa vari munyika dzinoitwa mhirizhonga panguva dzesarudzo
      • Vakuruvakuru vesarudzo
      • Vanhu vanenge vakabuda muhurumende dzavo asi vachitsvagwa nehurumende idzodzo nemhaka yekubuda kwavakaita
      • Vanhu verudzi kana zvitendero zvidiki vanenge vari munzvimbo dzine kusagadzikana
      • Nhengo dzechikwata chevanhu vanonzi vari pangozi yekuitirwa zvakaipa
    • Kunangana nechero munhu panzvimbo yake yekubudisa mashoko, yakadai semumameseji kana sepapurofairi:
      • Nezviiswa zvinotyora mitemo yekudheerera uye kuharasa vanhu vasingazivikanwi, kana
      • Zviiswa zvinomutsa mibvunzo zvine chekuita nevanhu vane maitiro akachengetedzwa
  • Kumisa kushanda kwemaakaundi anoharasa vanhu nechinangwa chekuti
    • Vashandi vehurumende kana kuti vakapiwa basa nehurumende vari kunangana nemunhu kana nzvimbo yepaindaneti inoshandiswa.
    • Manetiweki anopikisa anenge akanangana nechero munhu pachero nzvimbo yepaindaneti:
      • Nezviiswa zvinotyora mitemo yekudheerera uye kuharasa vanhu, kana
      • Nezviiswa zvinonangana navo nekuda kwezvine chekuita nevanhu zvakachengetedzwa, kana,
      • Zviiswa kana maitiro anonzi anomutsa mubvunzo munharaunda
Zvasangana nevashandisi
Ona mienzaniso yezvinoitwa pakuitwa kuti mitemo itevedzwe kuvanhu vepaFacebook, zvakadai seizvi: zvazvakaita pakumhan'ara chinhu chaunofunga kuti hachifaniri kuva paFacebook, kuudzwa kuti watyora Mitemo yeNharaunda yedu uye kuona mashoko echenjedzo pane zvimwe zviiswa.
Ziva kuti: Tinogara tichivandudza, saka zvaunoona pano zvinogona kunge zvava zvekare zvishoma pane zvatinenge tava kushandisa.
ZVINOSANGANA NEMUSHANDISI
Kumhan'ara
ZVINOSANGANA NEMUSHANDISI
Kukurukura pashure pekumhan'ara
ZVINOSANGANA NEMUSHANDISI
Mashandiro ekubvisa
ZVINOSANGANA NEMUSHANDISI
Mashoko echenjedzo anobuda pasikirini
Dhata
Ona Ripoti yeKumisikidzwa kweMitemo Yenharaunda yazvino
Kuita kuti itevedzerwe
Tine mitemo yakafanana pasi rese yemunhu wese ari paFacebook.
Zvikwata zvinoongorora
Chikwata chedu chepasi rese chevanhu vanopfuura 15 000 chinoshanda zuva nezuva kuti vanhu vari paFacebook vachengeteke.
Kunzwawo vamwe
Nyanzvi dziri kunze, vedzidzo, maNGO nevanogadzira mitemo, vanobatsira kuti Facebook ione zvaingaita pakugadzirisa Mitemo yeNharaunda.
Wana rubatsiro nezvekudheererwa nekushungurudzwa
Dzidza zvaungaita kana ukaona chimwe chinhu chinopesana neMitemo Yenharaunda yedu paFacebook.
Shanyira Nzvimbo Yerubatsiro yedu