Ishingiro ry’amabwiriza
Mu rwego rwo gukumira no gukoma mu nkokora ubugizi bwa nabi bukongezwa n'imbugankoranyambaga n’ingeso yo kwigana, tubuza abantu korohereza, gutegura, kwamamaza cyangwa kwemera ibikorwa bimwe na bimwe by’ubugizi bwa nabi cyangwa by’urugomo bigambiriye abantu, ibigo, imitungo cyangwa inyamaswa. Twemerera abantu gukora ibiganirompaka no gukora ubuvugizi ku kwemerwa n’amategeko kw’ibikorwa by’ubugizi bwa nabi, kimwe no kumenyekanisha ibikorwa by’urugomo cyangwa by’ubugizi bwa nabi bashobora guhamya cyangwa byabagizeho ingaruka, igihe batabivuganira cyangwa ngo bahuze ibikorwa by’ubugizi bwa nabi.
Tuvanaho:
Ubugizi bwa nabi bukorerwa abantu Ishyirwa hanze: kwerekana umwirondoro cyangwa ahantu bifite aho bihuriye n’uwo ari we wese uvugwa ko:
Ari umwe mu bagize itsinda ry’abari mu kaga ko gushyirwa hanze; na/cyangwa
Afitanye isano y’umuryango na/cyangwa rishingiye ku gukundana n’umwe( benshi) mu bagize itsinda ry’abari mu kaga ko gushyirwa hanze; na/cyangwa
Yakoze imirimo ya kinyamwuga mu gufasha itsinda ry’abari mu kaga ko gushyirwa hanze(uretse ku banyapolitiki)
Gushyira hanze kwiyoberanya k'umukozi w’inzego zishinzwe iyubahirizamategeko, w’igisirikari cyangwa w’inzego z’umutekano igihe ibikubiyemo amakuru birimo izina ry’umukozi, isura cyangwa ikarita y’akazi ke cyangwa kimwe mu bikurikira:
Ikigo cy’iyubahirizamategeko umukozi akorera
Igikorwa cy’iyubahirizamategeko cyakozwe n’umukozi
Igaragazwa ryeruye ry’ukwiyoberanya kwabo kugamije kuneka
Guhuza ibikorwa, gukangisha, gushyigikira, cyangwa kwemera iyobywa ry’inzego z’umutekano uretse igihe bikozwe hagamijwe ubukangurambaga cyangwa kubyamagana, mu rwego rw’inkuru mpimbano cyangwa ikinamico cyangwa gukiza amagara.
Kwamamaza, gukorera ubuvugizi cyangwa gushishikariza abantu kugira uruhare mu byashyizwe ku mbuga nkoranyambaga bishyira ubuzima bw’abantu mu kaga gakomeye uretse igihe bikozwe hagamijwe ubukangurambaga cyangwa kubyamagana.
Amashusho agaragaza ibyashyizwe ku mbuga nkoranyambaga bishyira ubuzima bw’abantu mu kaga gakomeye hatitawe ku cyo byerekezaho.
Ubugizi bwa nabi bukorerwa inyamaswa
Guhuza ibikorwa, gukangisha gukora, gushyigikira cyangwa kwemera ibikorwa byo kubabaza umubiri w'inyamaswa (mu nyandiko, mu mashusho cyangwa mu mvugo) uretse igihe biri mu rwego rwo:
Gukora ubukangurambaga cyangwa kubyamagana
Gukiza amagara
Gucika akaga cyangwa kwirwanaho, kurwanaho uwundi muntu cyangwa iyindi nyamaswa
Ahantu hahimbano cyangwa hakoreshwa mu ikinamico URETSE aho hagaragazwa imirwano y’inyamaswa cyangwa itabarwa ry’inyamaswa ritari iry’ukuri
Guhiga cyangwa kuroba
Igitambo cy’idini
Gutegura cyangwa gutunganya ifunguro
Inyamaswa zo mu rugo cyangwa udusimba tubangamye
Guhuhura iyazahajwe n’ububabare
Umukino njyarugamba n’ikimasa
Guhuza, gutera ubwoba, gushyigikira, kwerekana cyangwa kwemera imirwano y’inyamaswa yateguwe cyangwa kwerekana amashusho ya videwo y'ubutabazi bw' inyamaswa butari ukuri usibye mu rwego gukora ubukangurambaga cyangwa kwamagana cyangwa gukiza amagara y'inyamaswa.
Ubugizi bwa nabi bukorerwa ku mitungo
Guhuza, gutera ubwoba, gushyigikira cyangwa kwemera kwangiza cyangwa kwiba umutungo w'abandi (muburyo bwanditse, amashusho cyangwa imvugo), usibye mu rwego rwo
Gukora ubukangurambaga cyangwa kubyamagana,
Gukiza amagara,
Mu rwego rw’inkuru mpimbano cyangwa ikinamico
Kwemera mu rwego rwo kwirwanaho, cyangwa kurengera undi muntu
kugaragaza kwangiza imitungo y’abandi ku bushake mu bihe by’imyigaragambyo
Kugaragaza inyandiko zanditse ku bikuta, cyangwa
kuvuga ibyiza ku kwangiza imitungo y’abandi ku bushake n’ubujura byakozwe n’abandi.
Uburiganya mu matora no/cyangwa mu ibarura Gutanga amasoko yo kugura cyangwa kugurisha amajwi mu matora hatangwa amafaranga, impano, serivisi cyangwa ibindi bicuruzwa, uretse igihe bisangijwe mu rwego rwo kwamagana, ubukangurambaga, gutangaza amakuru, cyangwa gutera urwenya cyangwa ubuse.
Kunganira, gutanga amabwiriza, cyangwa kwerekana ubushake bugaragara bwo kwitabira gutora mu buryo butemewe n'amategeko (urugero, gutora kabiri cyangwa guhimba uburenganzira bwawe bwo gutora) cyangwa mu ibarura (urugero, kubeshya amakuru ajyanye n'umwirondoro wawe cyangwa umubare w'abantu bari mu rugo rwawe), usibye igihe bitanzwe mu kwamagana, ubukangurambaga kumenyekanisha amakuru, cyangwa gutera urwenya cyangwa ubuse.
Ku bikubiyemo bikurikira tugabanya ubushobozi bwo kureba ubutumwa burimo ku bantu bakuru bafite imyaka 18 n'abayirengeje.:
Amashusho agaragaza uburyo bwo gutwara imodoka bushobora guteza impanuka zikomeye zishobora gushyira ubuzima mu kaga cyangwa guteza urupfu ku uyitwaye cyangwa ku bandi, keretse iyo asangijwe mu rwego rw’inkuru mpimbano cyangwa mu bikorwa by’umwuga.
Kugaragaza, kwamamaza, kuvuganira cyangwa gushishikariza abantu kugira uruhare mu irushanwa rishyira ubuzima bw’abantu mu kaga gahanitse ryasakaye uretse igihe risangijwe mu rwego rw’inkuru mpimbano cyangwa rw’umwuga.
Kuri aya Mahame y'Ihuriro akurikira, dusaba andi makuru na/cyangwa izindi mpamvu kugira ngo hubahirizwe amategeko ku byerekeye:
Tuvanaho:
Ishyirwa hanze: kugaragaza umwirondoro w’umuntu no kumushyira mu byago byo kuba yagirirwa nabi:
Abanyamuryango ba LGBTQIA+
Abagore bitwikuruye mu maso
Abantu batahamijwe icyaha cyo kubatwa n'imibonano mpuzabitsina mu rwego rwo Kwiyoberanya hagamijwe gufata ababaswe no gukoresha abandi imibonano mpuzabitsinda ku gahato
Abantu bakurikiranwa mu nkiko, igihe uruhare rwabo mu gukora ibyaha rutagomba gutangazwa mu ruhame
Abatangabuhamya, abatangamakuru, impirimbanyi, imfungwa cyangwa abafashwe bugwate
Abatavuga rumwe n’ubutegetsi bahunze, igihe batangajwe n'igitangazamakuru cya leta cyizewe
Imfungwa z’intambara, mu gihe cy’intambara
Amashusho ashobora gushuka rubanda bitewe n’inkomoko yayo iyo:
Urwego rwagaragajwe cyangwa uruhagarariye wemewe batemeye ayo mashuhso, ndetse na
Amashusho ashobora kugirira nabi abaturage.
Imvugo yumvikanisha umugambi, guhamagarira cyangwa gushishikariza abantu:
Guhagarika uburyo bwo kubona serivisi z’ingenzi igihe byemejwe cyangwa byatangajwe ku mugaragaro ko ibinyabiziga by’ubutabazi byahagaritswe, CYANGWA
Kwibasira umuntu cyangwa itsinda ry’abantu ryihariye binyuze mu kubahagarikira uburyo bwo kubona serivisi z’ingenzi cyangwa kubafungira inzira nyabagendwa mu buryo bushobora gushyira umutekano wabo mu kaga
Kubangamira amatora n'ibarura, harimo:
Guhamagarira abantu ibangamira riteguye rishobora kugira ingaruka ku bushobozi bw’umuntu bwo kwitabira amatora cyangwa ibarura byemewe.
Imvugo zivuga ko kwitabira amatora cyangwa ibarura byateza cyangwa byatuma ukurikiranwa n'inzego zishinzwe iyubahirizamategeko (urugero, gufatwa, gucyurwa ku ngufu cyangwa gufungwa).
Gukangisha kujya ku biro by’itora kugenzura cyangwa kureba abatora cyangwa ibikorwa by’abayoboye amatora igihe bihujwe n’imvugo y’iterabwoba (urugero, “Reka tubereke uyoboye uwo ari we!,”, “Barashaka intambara? Tuzabarwanya.”).
Gukangisha kujya mu gikorwa gikurikira amatora igihe bijyana n’imvugo y’iterabwoba (urugero, “Reka tubereke uyoboye uwo ari we!,”, “Barashaka intambara? Tuzabarwanya.”).