Sababa Imaammataa
Tattaaffii miidhaa karaalaa fi amala garagalcha waan namaa dhorkuu fi bittineessuu keessatti, namoota gocha yakkamaa yookan miidhaa geessisan namoota, daldaltoota, qabeenya yookan bineensota irratti xiyyeeffatan mijeessuu, qindeessuu, dhaadheessuu, yookan dhugoomsuu irraa ni dhowwina. Namootni seera qabeessummaa gocha yakkamaa fi miidhaa geessisan irratti akka wal falman eeyyamna, akkasumas hamma hin deeggaretti yookan hin qindeessinetti akka ragaa bahuu danda’an yookan gara gochaa miidhaa yookan yakkaa isaan mudachuu danda'utti xiyyeeffanoo akka harkisan ni eeyyamna.
Ni Haqna:
Miidhaa namoota irratti Ifoomsuu: eenyummaa ykn bakkawwan nama kamiinuu firooman kan dhimma gadiif himatame ifa baasuu:
Miseensa garee balaa-bashannanaa; fi/ykn
Miseensa(ota) garee balaa-bashannanaa waliin maatii fi/ykn hariiroo jaalalaa keessa jiru; fi/ykn
Garee balaa-bashannanaa deeggaruuf gochaa ogummaa kan raawwate (nama siyaasaatiif alatti)
Qabiyyeen maqaa bakka bu’aa, fuula isaanii ykn baajii isaanii fi kanneen armaan gadii keessaa tokko yoo qabaate haala dhoksaa hojjettoota seera kabachiisuu, waraanaa, ykn nageenyaa ifa baasuu:
Dhaabbata seera kabachiisaa iddoomaa
Hojmaata seera kabachiisaa iddoomaa
Haala dhoksaa isaanii ifatti kaasuun
Haala hubannoo uumuu ykn balaaleffachuu, haala asoosamaa ykn waltajjii irratti ykn furuu keessatti malee qindeessuun, doorsisuu, deeggaruun ykn sobaan dhimma nageenyaa waamuu raawwachuu.
Haala hubannoo uumuu ykn balaaleffannaatiin alatti morkii toora interneetii irratti beekamu kan balaa guddaa qabu keessatti hirmaachuu agarsiisuu, guddisuu, leellisuu ykn jajjabeessuu. Bakka fakkiiwwan haalawwan kanneen keessatti agarsiifamanitti, namoonni qabiyyeen sun miira namaa kan kakaasu ta’uu akka danda’u akka beekaniif asxaa daballa.
Miidhaa bineeldota irratti
Gocha miidhaa qaamaa bineeldota irratti godhamu qindeessuu, doorsisuu, deeggaruu ykn raawwachuu (barreeffamaan, fakkiin ykn jechaan) yoo haala gadiin ta’e malee:
Hubannoo uumuu ykn balaaleffachuu
Baraaruu
Jiraachuu ykn ofirraa ittisuu, nama biraa ykn bineensa biraa
Asoosama ykn kan waltajjii irratti ta’e bakka lola bineelda waltajjii irraa ykn baraaruu bineelda fakkeessaatiin ALATTI
Adamsuu ykn kiyyeessuu
Aarsaa amantii
Qopheessa ykn adeemsisa nyaataa
Ilbiisota ykn raammoo
Darara hambisuuf ajjeesuu
Faccee kormaa
Lola bineensotaa waltajjii irratti raawwatame qindeessuun, doorsisuu, deeggaruun, agarsiisuu ykn amanuu ykn suuraa viidiyoo baraarsa bineensota sobaa agarsiisuu haala hubannoo uumuu ykn balaaleffannaa ykn furuu keessatti malee.
Miidhaa qabeenya irratti
Qabeenyaa mancaasuu ykn hatuu qindeessuu, doorsisuu, deeggaruu ykn raawwachuu (barreeffamaan, fakkiin ykn jechaan), yoo haala gadiin ta’e malee
Hubannoo uumuu ykn balaaleffachuu,
Baraaruu,
Haala asoosamaan ykn waltajjii irraa,
Haala of ykn nama biraa ittisuu keessatti raawwachuu
haala mormii keessatti manca’iinsa agarsiisu,
fakkii bakka ta’e irratti kaafamee mul’atu, ykn
waa’ee manca’iinsaa fi hanna namoota birootiin raawwatamu irratti gaarii dubbachuu.
Sagalee maallaqaan, kennaa, tajaajila ykn meeshaalee qabeenya birootiin bitachuuf ykn gurguruuf kan dhiyeessu yoo ta’e malee, balaaleffachuu, hubannoo uumuu, oduu gabaasuu, ykn haala qoosaa ykn qoosaa keessatti qooddatame malee.
Adeemsa sagalee kennuu (fakkeenyaaf, yeroo lama sagalee kennuu ykn ulaagaa sagalee kennuu kee fakkeessuun) ykn adeemsa lakkoofsa uummataa (fakkeenyaaf, odeeffannoo dimogiraafii dogoggoraan ibsuu ykn namoota meeqa mana kee keessa akka jiran) irratti leellisuu, qajeelfama kennuu ykn ifatti akeeku agarsiisuu, balaaleffachuu, hubannoo uumuu, oduu gabaasuu, ykn haala qoosaa ykn qoosaa keessatti yoo qoodame malee.
Qabiyyee itti aananiif, mallattoo itti daballa kanaafu namootni akka qabiyyeen sun miira tuqaa ta’uu danda’u hubatu:
Fakkiiwwan morkii beekamaa balaa guddaa qabu agarsiisu yoo qooddataman balaawwan kanaan walqabatan balaaleffachuu ykn hubannoo uumuu.
Qabiyyee armaan gadii kanaaf, dandeettii qabiyyee ilaaluu ga’eessota, umuriin isaanii waggaa 18 fi isaa ol ta’eef daangessina:
Fakkiiwwan bifa balaa konkolaataa oofuu kan agarsiisan yoo ta’u, haala asoosamaa ykn ogummaa keessatti yoo qoodaman malee, konkolaachisaa ykn namoota biroo irratti miidhaa lubbuu namaa balaa irra buusu ykn du’a geessisuu danda’u.
Duudhaalee Hawaasaa ittaananiif, raawwachiisuuf, odeeffannoo fi/ykn halqara dabalataa barbaanna:
Ni Haqna:
Ifoomsuu: eenyummaa namaa alatti baasuu fi balaaf isaan saaxiluu:
miseensota LGBTQIA+
Dubartii haguuggiin irraa molqame
Namoota dhuunfaa yakka hin qabne akka nama adamsuutti haala nama saalqunnamtii gaadu keessatti Hojmaata Istiingii
Namoota dhuunfaa dhimmoota seeraa keessatti hirmaatan, yeroo hirmaannaan isaanii ummataaf ifa ta’uu irraa daangeffame
Dhugaa baatota, odeeffattoota , aktiivistoota, namoota hidhaman ykn booji’amtoota
Gantuu, yeroo chaanaalii mootummaa amanamaa ta'een gabaafamu
Booji’amtoota waraanaa, haala waldhabdee hidhannoo keessatti
Fakkiilee uummataan akka madda isaatti gowwoomsuu danda'u yoo:
Qaamni agarsiifameera yookan bakka bu’aan seera qabeessi fakkicha irratti mormii kaaseera, fi
Fakkichi miseensa hawaasaa irratti miidhaa geessisuuf dandeetti qaba.
Ibsa yaadaa, waamicha tarkaanfii, ykn jajjabeessa gara:
Konkolaattonni balaa tasaa ugguramuu isaanii mirkaneessi ykn mirkaneessi ummataaf ifa ta’e yeroo jirutti tajaajila barbaachisoo ta’an argachuu ugguruu, YKN
Tajaajila barbaachisaa ta’e ykn karaa nageenya isaanii balaadhaaf saaxiluu danda’uun karaa gufuu hin qabne akka hin arganne dhorkuudhaan namoota dhuunfaa ykn garee murtaa’e irratti xiyyeeffachuu
Filataa ykn Lakkoofsa uummataa gidduu seenuu, kan dabalatu:
Waamicha gidduu galumsa qindaa’aa kan dandeettii hirmaannaa nama dhuunfaa filannoo ykn lakkoofsa uummataa seeraa keessatti qabuu miidhuu danda’u.
Hima filachuun ykn lakkoofsa uummataa keessatti hirmaachuun balaa dirqisiisaa seera fiduu danda’a jedhu (fakkeenyaaf, adabbii, biyyaa baasuu ykn hidhaa).
Sochii filattotaa ykn qondaaltota filannoo hordofuu ykn ilaaluuf gara iddoo filannoo deemuuf doorsisuu yoo sodaachisuu eeruun walitti makame (fkn, “Eenyu akka hoogganaa ta’e haa agarsiifnu!,”, “Waraana barbaaduu? Waraana isaanitti banna.”).
Gara bakka sochii filannoo boodaa deemuuf doorsisuu yoo wabii sodaachisaa wajjin walitti makame (fkn, “Eenyu akka hogganaa ta’e haa agarsiifnu!,”, “Waraana barbaaduu? Waraana isaanitti banna.”).