Reftara Nefretbar

Hûrgilîyên Polîtîkayê
Tecrûbeyên Bikarhêneran
Dane

Hûrgilîyên polîtîkayê

QEYDÊ BIGUHERÎNE
Bingehên Polîtîkayê
Li gorî me gava ku mirov ji ber nasnameya xwe nebin hedef, ew bêtir azadane dengê xwe parve dikin û girêdanê pêk tînin. Lewma em li ser Facebook, Instagram an jî Threadsê destûrê nadin reftara nefretbar.
Em reftara nefratbar wekî êrişeke rasterast li dijî mirovan - ne li dijî têgih an jî sazîyan - pênase dikin li ser bingeha wan tiştên ku em wekî taybetmendîyên parastî (TP) bi nav dikin: nîjad, etnîsîte, bingehên neteweyî, astengdarî, meylên dînî, çîna civakî, meylên zayendî, cins, nasnameya zayendî û nexweşîyên cidî. Dîsa, gava ku temen bi taybetmendîyên din ên parastî ve tê bikaranîn em temenî jî wekî taybetmendîyeke parastî dihesibînin. Herwisa em penaberan, koçberan, koçkeran û penaxwazan li hemberî êrişên herî dijwar (Li jêrê tebeqeya 1ê) diparêzin, lê dîsa jî em destûrê didin şirove û rexneyên polîtîkayên koçberîyê. Wekî wan, em hinek parastinê didin taybetmendîyên ne parastî, wekî meslekê, gava ku ew bi taybetmendîyên din ên parastî ve bêne bikaranîn. Hin caran, li gorî cudahîyên herêmî, em hinek peyv û gotinên taybet ji bo taybetmendîyên parastî wekî wekîlên gelekî tên bikaranîn diyar dikin.
Em axaftinên dermirovî, îdîayên bêexlaqiya cidî an jî sûcan û heqaretan radikin. Herwisa em klîşeyên ku em wekî berawirdkirina nemirovî pênase dikin ku ji berê heta niha ji bo êriş, tirsandin, an jî vederkirina komên taybet hatine bikaranîn û pir caran bi tundîya offline re girêdayî ne jî radikin. Wekî ya dawî, dema ku mirovan li gorî taybetmendiyên parastî dikin hedef, em heqaretên giran, îfadeyên biçûkxistinê an jî nefretê, xeberan û bangên ji bo dûrxistin an jî cudaxwaziyê radikin. Em vê axaftinê dabeşî du tebeqeyên dijwariyê dikin ku li jêrê hatine pênasekirin.
Em dizanin ku hin caran mirov bi armanca şermezarkirin an jî nûçekirinê naverokên bi heqaret an jî axaftina kesên din parve dikin. Di rewşên din de gotinên wekî tawanbarkirin ku di halê asayî de standardên me bin pê dike, dikare wekî referansa xwe an jî bi rêbazeke bihêzker bêne bikaranîn. Em destûrê didin axaftinên bi vî rengî ku nîyeta axêver zelal e. Heke nîyet zelal nebe, dibe ku em naverokê rakin.
Hin caran dema ku mirov derbarê xwegihandina qadên cinsî an jî bi zayenda civakî sînordar in nîqaşê dikin, (qadên wekî; serşok, dibistanên taybet, leşkeriya taybet, daraz an jî rolên hînkirinê û komên tenduristî an jî piştgiriyê) zimanê zayendî an jî zimanê ku cudahîya zayendê dike bi kar tînin. Hin caran jî, di çarçoveya nîqaşkirina mijarên siyasî an jî dînî yên wekî mafên transan, koçberî an jî hevzayendî de banga cudaxwaziyê dikin an jî zimanekî ku biçûk dixe bi kar tînin. Herî dawî jî , mirov hin caran di çarçoveya veqetîneke romantîk de ji zayendekê re dijûnan didin. Polîtîkayên me wisa hatine sêwirandin ku destûrê bidin van cure axaftinan.
Van parve neke:
Tebeqe 1
Naveroka ku ji ber taybetmendî(yên) parastî yên li jor hatine behskirin an jî rewşa koçberîyê bi awayê nivîskî an jî dîtbarî êrişî kes an komeke kesan dike (ji bilî wan komên ku tawanên tundî an jî cinsî pêk anîne an jî kêmtir ji nîvê komekê temsîl dikin):
  • Axaftinên dermirovî yên bi awayê danberhevkirin an jî giştîkirinên li ser heywan, patojen an jî formên din ên jiyanê yên jêr-mirovî, ev jî têde:
    • Kêzik (melex, kulî û yên wekî wan)
    • Bi giştî heywan an jî cureyekî taybet ê heywanan ku di çandê de kêm hatine qebûlkirin (wekî, lê nesînordar bi, mirovên çermreş û meymûn an jî afirîdeyên wekî meymûnan; Cihû û mişk; Misilman û beraz; Meksîkî û kurm)
    • Bakterî, vîrus an jî mîkrop
    • Jêrmirovî (wekî, lê ne sînordar bi: wehşî, şeytan, cinawir)
  • Îdîayên bêexlaqiya cidî û tawanbariyê:
    • Êrîşkarên cinsî û pedofîlî (wekî Misilmanên ku têkilîya cinsî li gel bizin an jî berazan dikin hwd.)
    • Sûcdarên tund (digel terorîst û kujeran lê bi wan tenê ve ne sînordar)
  • Bangewazî û hêvîkirinên ji bo zirarên jêrîn (di çarçoveya polîtîkaya me ya Tundî û Tehrîkê de li ser gefên cidî an jî taybet û bangewaziyên tundiyê tê sekinîn):
    • Ketina bi nexweşiyekê
    • Derbaskirina karesateke siruştî
    • Xwebirîndarkirin an jî meyla xwekuştinê
    • Mirina bêyî tawanbar an jî rêbazê
    • Qeza û zirarên din ên fizîkî yên bêyî tawanbar an jî ji alîyê rûhanîyekî ve pêk hatine
  • Stereotîpên zirardar yên ji aliyê dîrokî ve bi çavtirsandin an jî tundîyê ve girêdayî ye, yên wekî Serreşik; Înkara Holokostê; îdîayên dibêjin ku Cihû sazîyên aborî, siyasî an jî medyayê kontrol dikin; û referansên ku Dalîtan wekî bendeyên navmalê nîşan didin; û şibandina mirovên çermreş wekî ekîpmanên zeviyê.
  • Kesekî rastîn di wêneyekî de nehatibe teswîrkirin jî henekpêkirina têgih, çalakî an jî mexdûrên sûcên nefretê.
  • Henekpêkirina ji ber nexweşketina mirovan an jî tecrûbekirina wan a nexweşiyekê.
  • Naverokên ku mirovan bi gotinan reş dikin an jî bi aliyekî neyînî wan dikin armanc. Heqaret, wekî wan peyvan tên pênasekirin ku atmosfereke vederkirinê û tirsa li hemberî mirovan ava dike li ser bingeha taybetmendîyên parastî, bi piranî ji ber ku ew peyv girêdayî cudakarî, pêpeskirin û tundîya dîrokî ye.
Tebeqe 2
Naveroka ku li ser bingeha taybetmendî(yên) parastî (bi awayê nivîskî an jî dîtbarî) bi van tiştên jêrîn êrişî kesekî an jî komeke kesan dike:
  • Bangewazî an jî piştgiriyên ji bo qewirandinê an jî gotinên xwedî mebesta qewirandin an jî cihêkirinê, wisa tên pênasekirin:
    • Vederkirina giştî tê wateya vederkirina giştî an jî banga cudakariyê, bo mînak "Destûr ji X'ê re nayê dayîn!"
    • Vederkirina siyasî, tê wateya redkirina mafê beşarbûna siyasî an jî zîndanîkirinê an jî parastina redkirina mafên siyasî.
    • Vederkirina aborî, ya ku tê wateya înkarkirina gihîna mafên aborî û sînordarkirina beşdarîya bazara karkirinê. Em destûrê didin wan naverokên ku destekê didin sînordariyên zayendî yên leşkeriyê, hezên ewlehîyê û karên fêrkirinê. Dema ku heman naverok xwe dispêre baweriyên dînî, em destûrê didin naveroka ku xwe dispêre meyla cinsî jî.
    • Vederkirina civakî tê wateya tiştên wekî redkirina gihîna ji bo qadan (fîzîkî an jî online) û xizmetên civakî yên wekî zayend an jî vederkirina xwe dispêre zayenda civakî ji bilî qadên ku bi awayekî giştî bi zayend an jî zayenda civakî hatine sînordarkirin ên wekî; tiwalet, spor û lîgên sporê, tenduristî, komên piştgiriyê û hin dibistanên taybet.
  • Heqaret, digel yên derbarê:
    • Karakter; digel tirsonekî, sextekarî, sûcên bingehîn û bêexlaqiya cinsî an jî îdîayên din ên bêexlaqiya cinsî lê bi van tenê ve ne sînordar.
    • Taybetmendiyên derûnî, di nav de ehmeqî, kapasîteya rewşenbîrî û îdîayên nexweşiya derûnî lê bî wan tenê ve ne sînordar, danberhevên di navbera komên PC'yê yên nepiştgirîkirî. Dema ku bikaranîna berbelav û ne cidî ya gotinên siyasî û dînî yên derbarê transgenderizm û hevzayendê de û peyvên wekî "ecêb" li ber çavan tên girtin, em destûrê didin îdîayên nexweşiya derûnî an jî anormaliyê dema ku li ser bingeha zayendî an meyla zayendî bin.
    • Qadên din, têde îdîayên bêqîmetî, bêkêrîtî, kirêtî, qirêjî û bi van ve ne sînordar.
  • Gotinên ku dibêjin armac dibe sedema nexweşiyê, wekî gotinên "min verişîne" lê bi vê tenê ve ne sînordar.
  • Dijûnkirinên êrişkar, ji bilî dijûnên zayendî yên ku di peywendeke cudabûna romantîk de hatine kirin, ku wisa hatine pênasekirin:
    • Bikaranîna peyva "Bikutimê"yê an jî varyasyonên "bikutimê"ê bi mebesta heqaretê, wekî mînak "Bikutim[Taybetmendiya Parastî]!"
    • Têgih an jî hevokên ji bo çalakîya cinsî têne bikaranîn an jî yên girêdayî vajîna, anûs, pîsatî an jî mîzê, wekî lê ne sînordar bi: kîrê min bixwe, qûna min bialîse, gû bixwe.
Ji bo Standardên Civakî yên di rêzê de, em agahî û/an jî peywenda zêdetir dixwazin ji bo sepandinê:
Van parve neke:
  • Naveroka ku bi awayekî aşkere berhemên guherandina zayendê an jî nasnameya zayendî dabîn dike an jî dabînkirinê teklîf dike.
  • Naveroka ku êrişî têgih, sazî, fikir, pratîk an jî bawerîyan dike ku bi taybetmendîyên parastî ve girêdayî ne û dibe ku bibin sedemên zirara fîzîkî ya di cih de, tirsandin an jî cudakarîya li hemberî mirovan a girêdayî taybetmendîya parastî. Meta li nîşaneyên jêrin dinêre da ku biryarê bide ka di naverokê de gefeke zirarê heye. Têde ev hene: naveroka ku dikare bibe sedemê tundîya di cih de an jî tirsandinê; çi serdemeke tansîyona bilind a wekî hilbijartin an jî pevçûnên berdewam hebe an nebe; û çi di demeke nêzîk de li hemberî koma parastî ya hedef tundîyek pêk hatibe yan nehatibe. Hin caran, dibe ku em li ser bifikirin ka axaftvan yekî navdar e an jî xwedan mewkîyeke rayedarîyê ye.
Hin caran gava hatibe dîyarkirin ku naverok hîcîvî ye, em dê destûrê bidin naveroka ku di halê asayî de Standardên Civakê bin pê dike. Tenê heke hêmanên binpêker ên naverokê hîcîvî bin an jî bi tiştek an jî kesekî wisa girêdayî bin ji bo henekpêkirin an jî rexnekirina wan, dê destûra naverokê bê dayîn.
Nîşe: Heke tu bikarhênerekî Yekîtiya Ewropayê bî û tu naverokeke ku li gorî te li welatê te qanûnên gotara nefretê bin pê dike dibînî, wê çaxê tu dikarî bi awayekî qanûnî ji bo rakirina wê naverokê serî li Facebook an jî Instagramê bidî.
Tecrûbeyên bikarhêneran
Li hinek mînakan binêre da bibînî ka ji bo kesên li ser Facebookê sepandin çawa xuya dike, wekî: gilîkirina tiştekî ku li gor te divê li ser Facebookê nebin çawa xuya dike, an jî ji mirovî re bê gotin ku wî Standardên Civakê bin pê kirine û dîtina ekrana hişyarîyê li ser hinek naveroka taybet çawa xuya dike.
Nîşe: Em her dem pêşve diçin, lewma dibe ku tiştê tu li vir dibînî hinekê cudatir be ji yê em niha bi kar tînin.
TECRÛBEYA BIKARHÊNERAN
Gilîkirin
TECRÛBEYA BIKARHÊNERAN
Ragihandina piştî gilîkirinê
TECRÛBEYA BIKARHÊNERAN
Tecrûbeya jêbirinê
TECRÛBEYA BIKARHÊNERAN
Ekranên hişyarîyê
Dane
Rapora Sepandina Standardên Civakê ya herî dawî bibîne
Sepandin
Me li temamî cîhanê û ji bo her kesê li ser Facebookê heman polîtîka hene.
Komên nirxandinê
Koma me ya gerdûnî ya ku ji zêdetirê 15.000 nirxkeran pêk tê bi şev û roj dixebite da ku kesên li ser Facebookê ewle bike.
Têkildarîya hevparan
Pispor, akademîsyen, saziyên sivîl û rayedarên siyasî yên derve jî alîkar dibin di sazkirina Standardên Facebookê yên Civakê de.
Ji bo reftarên nefretbar alîkariyê wergire
Bizane ka tu dê çi bikî heke te li ser Facebookê tiştek dît ku li dijî Standardên me yên Civakî ye.
Serdena Navenda me ya Alîkarîyê bike