Marandu japu

Política rehegua Detalle
Puruharakuéra Rembiasa

Política omyesakãmbáva

OÑEMOAMBUÉVA JEHECHARÃ
Política Ñemoneĩ
Marandu japu ndaha’éi hína ambue discurso-ichagua he’íháicha ore Comunidad Mbojojaha ndaipóri rupi jekupyty umi mba’e ikatu’ỹva rehegua. Oĩramo violencia gráfica térã odio rehegua, techapyrã, ore política he’ípaite umi contenido rohapejokóva, oikehápe umi tapicha ndojokupytýiva umi política rehe. Hákatu oĩramo marandu japu, ndaikatúi roikuave’ẽ ko linea. Arapy oñemoambue katui, ha upe oĩporãva kop’agã ivaikuaa agãve. Tapichakuéra ikatu avei oguereko opaichagua nivel marandu arapy rehe ha ogueroviakuaa ambue oĩporãha ha araka’épa ndaha’éi. Peteĩ política ohapejokóva “marandu japu” nome’ẽmo’ãi marandu oval´va umi tapichápe guarã oipurúva ore kuave’ẽmby ha ndoguatakuaáiva, ndoroguerekói rupi jeike porã marandúpe.
Katu, ore política omboguata hetáichagua categoría marandu japu rehegua ha ombohape porãse mba’éichapa rombohasa upe discurso rohecháva. Peteĩteĩ categoría-pe guarã, ore enfoque ohechauka ore roñeha’ãha romopeteĩ ore expresión jepuru ñangareko, dignidad, rekotee ha privacidad.
Rombogue marandu oĩ vaíva ikatu jave hína ombohape daño físico apo. Rombogue avei umi contenido ikatúva oike política proceso ñemboguatápe. Roikuaapora haguã mba’épa heíse ñemomarandu’ỹ ko’ã categoría-pe, roñomoirũ iñarandúva independiente ndive oikuaavéva ha oguerekóva experiencia he’i haguã contenido-pa oĩ porã ha ikatukuaápa ombohape daño inminente rehegua riesgo. Kóvape oike, techapyrã, Tapicha Derecho Atyvete ndive joaju ojekuaáva upe tetãme ojekuaa porã haguã añetépa upe rumor conflicto civil rehegua.
Oimeraẽ ñemomarandu’ỹme guarã, roñeha’ãta romboguejyve upe prevalencia, téra ñeñepyrũ ombohapéva ñomongeta ovaléva. Roikuaa tapichakuéra katuínte oipuruha marandu japu oikuaa’ỹ rehe ivaiha, taha’e ombotuichavévo oikóva, (“Ko aty ndovaleivéva ko deporte rembiasa tuichakue javeve”) térã kachiãihápe téra pukarã (“Che mena ohupyty jopói mena ivalevéva ko arýpe”). Omombe’ukuaa avei hembiasa contenido ha’epa’ỹva rupive. Oĩ kaso, tapichakuéra ohejaha hemiandu ipypukúva ambue tapicha oimo’ãva japu, téra ohupi marandu ha’e oimo’ãva oĩporãha, katu oĩ tapicha oĩmo’áva ijapu téra oporombotavyha.
Oñemoneĩkuevo ko discurso mba’éva voi, roñeha’a romoguahẽ puruharakuérape marandu ovaléva oĩ jave contenido ijapukuaáva téra oporombotavyséva. Ko ñeha’ã ryepýpe, Estados Unidos okaháguio, roñomoirũ umi aty dato jesarekohára ndive heta tetanguérapegua ndive rojesareko ha roha’a haguã contenido porãngue ojekuaavéva ore plataforma-pe (eporandu ko’ápe ha ko’ápe eikuaa haguã ore enfoque Estados Unidos-pe). Upe apopyrã Comunidad Jehaipypegua oñepyrũ Estados Unidos-pe ohejáva oñemoĩ hetave contexto Facebook, Instagram ha Threads jeikuaauka ombotavykuaávape térã ombojavykuaávape. (ehecha ko’ápe). Rome’ẽta avei recurso oñembo hetave haguã alfabetización mediática ha digital ikatu haguãicha tapichakuéra omoneĩ mba’épa omoñe’ẽse, mávare ojeroviakuaa ha ohupi ijeheguiete. Ro exigi ambue tapicha he’i haguã ore herramienta IA divulgación rupive oikuaauka jave contenido orgánigo, ta’ãngamýi ha’etéva rehe téra ñehendurã hy’aputeéva téra ojepoko pyréva, ha toñemoĩ sanción upéicha ndojejapóiramo. Romoĩkuaa avei peteĩ etiqueta ambue contenido oñemoñepyrũva térã alterado-va digital rupive, ikatúva oguereko ambue riesgo tapicha ñembotavýpe, téra ambue asunto opavave tapichápe guarãva.
Ipahaitépe, ndorohejái contenido ha comportamiento ambue area-pe, py’ỹinte oimo’ãva oĩha marandu japu ñemyasãi. Techapyrã, ore Comunidad Mbojojaha nomoneĩrĩ cuenta añete'ỹguáva, fraude, ha comportamiento ha’e’ỹva coordinado.
Oñemoambuekuévo umi en linea jereregua ha linea-pe oĩ’ỹva rombogtatáta rohóvo ko’a política. Umi cuenta ohupi katuíva marandu japu ojechaukáva ko’ápe, ikatu hína oguerekoháguivoi contenido restringido he’iháicha ko política, oñemombykyvekuaa, oikuaauka sa’íve téra oñemboguete ore plataforma-gui. Ejuhukuaa maranduve mba’e oikóva Meta omboguekuévo contenido ko’ápe.
Mbohapeha
Marandu japu roipe’áva:
Roipe’a ko’ãichagua marandu japu:
I. Tapicha rete ñembyai térã ñerairõ
Roipe’a marandu japu térã mba’e oje’éva ndaikatúiva oñemoañete umi tembiapo irũ experto ohechakuaámava ikatuha oipytyvõ oiko haguã ñerairõ térã tapichakuéra retépe ombyaíva. Oréve guarã, marandu japu he’ise contenido oguerekóva mba’e oje’éva ojehechakuaáva ijapuha peteĩ ambuéva ojejeroviáva rupive. Oréve guarã, mba’e oje’éva ndaikatúiva oñemoañete he’ise mba’e oje’éva oguerekóva fuente umi tembiapo irũ experto omoneĩva hasyiteha térã ndaikatuiha ojejuhu, ndaipórivo fuente ojejeroviáva, ndaipórivo especificidad oĩmbáva ombojerovia’ỹ haguã pe mba’e oje’éva, térã pe mba’e oje’éva hasyiterei ojejerovia térã ojepy’amongeta haguã hese ojejeroviasévo.
Roikuaa sapy’apy’a marandu japu ha’ete ou porãva ikatuha oipytyvõ oñembyai haguã internet okápe, contexto específico-pe, oikehápe amenaza ñerairõrã ikatúva oipytyvõ oñembohetave haguã ñemano, ñehunga vai térã ambue tapicha rete ñembyai. Romba’apo atyvete ndaha’éiva tetã mba’e (ONG) red yvy ape ári ndive, atyvete viru nomono’õiva, atyvete yvypóra reko pytyvorã ha atyvete heta tetãme oĩva ikatupyry porãva ko’ã dinámica local-pe.
Tetãnguérape ojeguerohasahápe mba’e ikatúva oñerairõ sociedad, romba’apo roñemotenondévo umi tembiapo irũ local rohechakuaa haguã mba’eichagua mba’e oje’éva ijapúva ikatu oipytyvõ oiko pya’e haguã tapichakuéra rete ñembyai. Upéicharõ romba’apo rohesa’ỹijo ha roipe’a haguã contenido oje’ehápe ko’ã mba’e ore plataforma-pe. Techapyrã, roñomongeta rire expeto local ndive, ikatu roipe’a momaranduha contexto’ỹva ijapúva ohechaukávo ñerairõ, umi ohasa asýva ha umi ñerairõ apohára, mboka térã tembiporu militar.
II. Marandu japu tesãire ombyaíva
Roñomongeta tesãi rehegua atyvete tuichavévandi rohechakuaa haguã marandu japu tesãi rehegua ikatúva oipytyvõ oiko haguã mba’e pya’e ombyaikuaáva tesãi ha ñeñangareko opavavépe guarãva. Marandu japu tesãire ombyaíva roipe’áva apytépe oĩ:
  • Marandu japu vacuna rehegua. Roipe’a tenondeitépe marandu japu vacuna rehegua oĩramo ohechakuaávo ijapuha pe marandu umi tesãi opavavépe guarãva motenondeha ha ikatúva oipytyvõ oiko pya’e haguã vacuna ñemboyke. Umívape oike:
    • Vacuna ome’ẽ autismo (Techapyrã: “Ojevacunaiterei ha upévare heta mitã ágã oguereko autismo.”)
    • Vacuna ome’ẽ síndrome de muerte súbita del lactante (Techapyrã: “Nde piko ndereikuaái vacuna ome’ẽ SMSL?”
    • Vacuna ome’ẽ pe mba’asy ohapejoko va’erãmo’ã, térã ojapo tapicha ojevakunávagui tandahasýi chupe hasy vai haguã (Techapyrã: “Ejevakunáramo ndahasymo’ãi pya’e nderasy haguã oĩgui mba’asy michĩmi vacuna ryepýpe. Cháke!”)
    • Vacuna ha umi mba’e ipype oĩva oporojukakuaáva, ivaíva, ombyaikuaáva térã naiporãiva. (Techapyrã: “Héẽ, ejevakunáke, iporãramo ndéve veneno nde retépe.”)
    • Inmunidad natural oñangareko porãve ñande rehe vacuna rupive inmunidad adquirida-gui. (Techapyrã: “Iporãve ñandéve ñanderasýramo ñande jajevakuna rãngue.”)
    • Ñanembyai heta vacuna ñamoĩ ñande retépe ára michĩmíme, pohãnohára jepe he’i iporãha pe ára pukukue. (Techapyrã: “Aníkena ejevakuna heta vacuna memete, mba’e vai hína upéva - Ndaikuaaséi mba’e la eréva nde doctor!”)
    • Vacuna ndaipokatúi ohapejokóvo pe mba’asy ojejapo va’ekue ojoko haguã. Upéicharõ jepe, COVID-19, gripe ha malaria vacuna-pe guarã, ndoroipe’ái mba’e he’íva umi vacuna ndaipokatúi ohapejokóvo ani haguã peteĩ tapichápe ova umi virus. (Techapyrã: Eipe’a – “Polio vacuna ndojapói mba’eve ani haguã ija nderehe pe mba’asy”; Eipe’a – “Vacuna ningo mba’eve ndojapói ani haguã ija nderehe mba’asykuéra”; Eheja – “Vacuna ndojapói mba’eve ani haguã ija nderehe COVID-19, upévare tekotevẽ gueteri eñemoha’eño ha eiporu mascarilla tapichakuéra apytépe.”)
    • Sarapiũ ndaikatúi oporojuka (tekotevẽ maranduve ha/térã contexto) (Techapyrã: “Ani ejepy’apy nderasýramo sarapiũre, nandejuka mo’ãi.”)
    • Vitamina C oikoite umi vacuna-icha ohapejokóvo mba’asy oguerekómava vacuna-rã.
  • Marandu japu tesãi rehegua tesãi opavavépe guarãva emergencia oĩramo. Roipe’a marandu japu tesãi opavavépe guarãva emergencia oĩramo ohechakuaávo ijapuha pe marandu umi tesãi opavavépe guarãva motenondeha ha ikatúva oipytyvõ oiko haguã tapicha rete ñembyai, oikehápe oipytyvõ oiko haguã tapicha hasyvéva térã omosarambivéva mba’asy ombyaietéva térã omboykéva vacuna heseguáva. Rohechakuaa esãi opavavépe guarãva emergencia oreñemoirũvo tesãi motenondeha local ha yvy ape ári.
  • Omoherakuãva térã oykekóva ñemonguerái ombyaikuaáva milagro rupive tesãi apañuáipe guarã. Umívape oike tratamiento iñepohãno recomendado, peteĩ contexto tesãirãme, ikatu oipytyvõ oiko haguã oñembyaietéva térã omanóva, ha pe tratamiento ndoguerekói tesãirã jeiporu añetetéva (techapyrã: lejía, desinfectante, ungüento negro, sosa cáustica).
III. Tapejejoko oĩva censo térã mburuvicharã jeiporavópe
Roñepia’ã aja romokyre’ỹ mburuvicharã jeiporavo ha censo rekoañeterã, roipe’a marandu japu ikatúva oipytyvõ oiko haguã interferencia tapichakuéra pokatúpe oikévo umi proceso-pe. Kóvape oike ko’ãva:
  • Marandu japu oikuaaukáva arange, tenda, aravo ha método jeiporavorã, tapicha oiporavóva iñemboheraguapy térã censo-pe jeike.
  • Marandu japu oikuaaukáva mávapa oiporavokuaa, mba’e oñeikotevẽva ojeiporavo haguã, ojeipapátapa pe voto ha mba’eichagua marandu térã material oñeme’ẽ va’erã ojeiporavo haguã.
  • Marandu japu oikuaaukáva oiképa peteĩ canditato.
  • Marandu japu oikuaaukáva mávapa oikekuaa pe censo-pe ha mba’eichagua marandu térã material oñeme’ẽ va’erã ojeike haguã.
  • Marandu japu oikuaaukáva tetã rekuái rembiapo censo-pe, oikehápe, ojeguerekóramo, peteĩ tapicha marandu ojeikuaauka ambue tetã rekuái atyveténdi (ndaha’éiva pe censo apohára).
  • Mba’e oje’éva ijapúva térã ndojehechakuaáiva he’íva Estados Unidos Servicio de Inmigración (ICE) oĩ mburuvicharã jeiporavo rendápe.
  • Mba’e oje’éva hesakãme ijapúvo umi tapichakuéra oguerekotaha COVID-19 (térã ambue mba’asy ováva) oikéramo mburuvicharã jeiporavo proceso-pe.
  • Mba’e oje’éva ijapúva oikuaaukávo mba’éichapa oĩ peteĩ EE. UU. mburuvicharã jeiporavo renda ndaikatuihápe ojeiporavo, omoañete gua’u peteĩ jeiporavo motenondeha.
Roguereko ambue política ohekáva ohekome’ẽ haguã umi ñerairõrã ñehenói, participación ilegal ñemoherakuã ha interferencia oñemohendáva ñehenói mburuvicharã jeiporavópe, ojeguerekóva ambue sección-pe ore Comunidad Mbojojahakuérape.
Ko’ã contenido-pe guarã, romoĩ peteĩ techaukaha omomarandúva:
Maranduasãi oĩva Manipulado
Momaranduha ikatu ojehai jey opaichaguápe. Hetavehápe, ou porã opavavépe ojehai jeývo, ha’eháicha oñekytĩmívo térã oñemombykývo pe contenido arte rehe ojechauka porãve haguã térã oñembojoaju hese purahéi. Ambuehápe, manipulación ndojekuaái ha ikatu oporombotavy.
  • Contenido mba’e digital rupive ojejapo térã oñemoambue ikatúva ombojavy. Contenido ambueháicha nopyrũiva ore Comunidad Mbojojahakuérape, ikatu romoĩ peteĩ techaukaha omomarandúva contenido renondépe – térã ikatu rombotove contenido ojeguerahaukáva peteĩ ñeikuave’ẽ ramo – oĩramo pe contenido ha’eha ta’ãnga térã ta’ãngamýi fotorrealista, térã ñehendurã realista, mba’e digital rupive ojejapo téra oñemoambue va’ekue ha katuete ombotavykuaa materialmente maymavépe peteĩ mba’e tuicháva maymavépe guarã rehegua.
Puruharakuéra rembiasa
Ema’ẽmi ambue techapyrã mba’éichapa ojehecha hína Léipe he’íva tembiapoukapy Facebook-pegua tapichakuérape guarã, techapyrã: mba’éichapa hína emombe’ úvo mba’e vaicha ndéve ndoikói va’erã Facebook-pe, oñemombe úvo ndéve nderejapóiha Comunidad Mbojojahápe he’íva ha ehechávo peteĩ pantalla momarandurã contenido ári.
Jesarekorã: Roiko porãve katui rohóvo hína, upévare umi mba’e ehecháva ko’ápe ikatukuaa ndojokupytýi embohovakéramo ko’agã roipúrúva rehe.
PURUHÁRA REMBIASA
Oñemombe’úva hína
PURUHÁRA REMBIASA
Momarandu ñemombe’u rire
PURUHÁRA REMBIASA
Jeitýpe rembiasa
PURUHÁRA REMBIASA
Pantalla momarandurã
Tembiapoukapy
Peteĩnte ore política yvy’ape’ári tuichakue javeve opavavépe guarã Facebook-pe.
Aty jesarekorã
Ore equipo mundial oguerekóva 15.000 jesarekohára omba’apo ára ha ára oñangareko haguã Facebook puruhára kuéra rehe.
Umi interesado compromiso oguerekóva
Ikatupyrýva okahápegua, académico, ONG ha político responsable oipytyvõ hikuái oñembosako’i haguã Facebook-pegua Comunidad Mbojojaha.
Ejuhu nepytyvõrã marandu japu rehegua
Eikuaa mba’épa ejapokuaa ehecháramo Facebook-pe mba’e ndojapóiva ore Comunidad Mbojojahakuéra he’íva.
Eike ore Ñeipytyvõ Rendápe