پاساوی ڕێسا
وەک هەوڵێک بۆ ڕێگریکردن و وەستاندنی زیانگەیاندنی دەرهێڵ و هەڵسوکەوتی چاولێکەری، ئێمە ئاسانکاریکردن، ڕێکخستن، برەودان یان دانپێدانان بە چالاکیی دیاریکراوی تاوانکارانە یان مەترسیدار لە خەڵکی قەدەغە دەکەین کە خەڵکی، بازرگانی، سامان یان ئاژەڵان بەئامانج دەگرن. ئێمە ڕێگە بە خەڵکی دەدەین کە گەنگەشەی ڕەهەندی یاسایی چالاکییە تاوانکاری یان مەترسیدارەکان بکەن یان لایەنگیریی ئەو بابەتە بکەن، هەروەها سەرنج بۆ چالاکیی مەترسیدار یان تاوانکارانە ڕابکێشن کە ڕەنگە شایەتحاڵی بن یان ئەزموونی بکەن، بە مەرجێک لایەنگری یان هەماهەنگی بۆ زیانگەیاندن نەکەن.
ئێمە ئەمانە لادەبەین:
زیانگەیاندن بە خەڵکی ئاشکراکردنێک کە ناسنامە یان شوێنی پەیوەندیدار بە هەر کەسێکەوە دەردەخات کە دەنگۆی ئەوە هەیە کە:
لەژێر مەترسیی ئاشکرابووندایە؛ و/یان
پەیوەندیی خێزانی و/یان ڕۆمانسی لەگەڵ ئەندام(ان)ی گرووپێکدا هەیە کە لەژێرمەترسیی ئاشکرابووندایە؛ و/یان
چالاکیی پیشەییانەی ئەنجام داوە بۆ پاڵپشتیکردنی گرووپێک کە لەژێرمەترسیی ئاشكرابووندایە (جگە لە حاڵەتی کەسایەتییە سیاسییەکان)
ئاشکراکردنی دۆخی شاراوەی کارمەندانی پیادەکارانی یاسا، سەربازی، یان ئاسایش ئەگەر پۆستەکە ناو، ڕوخسار یان باج یاخود هەرکام لەمانەی خوارەوەی بریکارەکەی تێدا بێت:
ڕێکخراوی پیادەکاری یاسای بریکارەکە
کارکردنی ڕێکخراوی پیادەکاری یاسای بریکارەکە
ئاماژەپێدانی ئاشکرای دۆخی شاراوەیان
هەماهەنگیکردن، هەڕەشەکردن، پاڵپشتیکردن، یان دانپێدانان بە داواکردنی درۆینەی هاوکاریی بەپەلە جگە لە سیاقی بڵاوکردنەوەی هۆشیاری یان سەرکۆنەکردن، ڕێکخستن یان بەهانەوەچوونی خەیاڵکرد یان نمایشکراو.
برەوپێدان، لایەنگیریکردن یان هاندانی بەشداریکردن لە ئاڵنگاریی بەربڵاوی مەترسیداردا جگە لە حاڵەتی بڵاوکردنەوەی هۆشیاری یان سەرکۆنەکردندا.
بابەتی وێنەیی کە ئاڵەنگارییە بەربڵاوە مەترسیدارەکان پێشان دەدات، بەبێ لەبەرچاوگرتنی سیاق.
زیانگەیاندن بە ئاژەڵان
هەماهەنگیکردن، هەڕەشەکردن، پاڵپشتیکردن یان داننان بە کردەکانی زیانگەیاندنی جەستەیی بەرامبەر ئاژەڵان (بە شێوەی نووسراو، بینراو یان زارەکی) جگە لە حاڵەتەکانی:
بڵاوکردنەوەی هۆشیاری یان سەرکۆنەکردن
ڕزگارکردن
لەژیاندامانەوە یان بەرگریکردن لە خوت، کەسێکی تر یان ئاژەڵێکی تر
سیاقی خەیاڵکرد یان نمایشکراو جگە لەو کاتەی کە شەڕی ڕێکخراوی ئاژەڵان یان ڕزگارکردنی ساخەتەی ئاژەڵان پێشان دەدات
ڕاوکردن یان ماسیگرتن
قوربانیی ئایینی
ئامادەکردن یان بەرهەمهێنانی خۆراک
شەوڕەو یان مێرووی مشەخۆر
کوشتنی بەبەزەییانە
وەرزشی گاسواری
هەماهەنگیکردن، هەڕەشەکردن، پاڵپشتیکردن، دەرخستن یان داننان بە بەشەڕدانی ئاژەڵان یان دەرخستنی ڤیدیۆی ساختەی ڕزگارکردنی ئاژەڵ تەنیا لە حاڵەتەکانی بڵاوکردنەوەی هۆشیاری یان سەرکۆنەکردن یان ڕزگارکردندا نەبێت.
زیانگەیاندن بە موڵکوماڵ
هەماهەنگیکردن، هەڕەشەکردن، پاڵپشتیکردن یان داننان بە کاولکاری یان دزی (بە شێوەی نووسراو، بینراو یان زارەکی)، جگە لە حاڵەتەکانی
بڵاوکردنەوەی هۆشیاری یان سەرکۆنەکردن
ڕزگارکردن،
سیاقە خەیاڵکرد یان نمایشکراوەکان،
دانپێدانان لە سیاقی بەرگریکردن لە خود یان مرۆڤێکی دیکە
پێشاندانی کاولکاری لە سیاقی ناڕەزایەتیدا،
پێشاندانی گرافیتی، یان
قسەکردنی ئەرێنی دەربارەی کاولکاری و دزیی ئەنجامدراو لەلایەن ئەوانی دیکەوە.
فێڵی دەنگدەر و/یان سەرژمێریپێشنیارەکان بۆ کڕین یان فرۆشتنی دەنگ بە کاش، دیاری، خزمەتگوزاری یان کەلوپەلە مادییەکانی دیکە، جگە لەوەی کە لە سیاقەکانی سەرکۆنەکردن، بڵاوکردنەوەی هۆشیاری، ڕاپۆرتی هەواڵی، یان گاڵتەئامێز یان تەنزئامێزدا هاوبەش کراوە.
پشتگیریکردن، دابینکردنی ڕێنمایی، یاخود پێشاندانی نیازێکی ڕوون بۆ بەشداریکردن لە دەنگدانێک (بۆ نموونە، دوو جار دەنگدان، یان دروستکردنی شیاوێتیی دەنگدان بە ساختە)، یان پڕۆسەی سەرژمێری (بۆ نموونە، بەهەڵە خستنەڕووی زانیاریی دیمۆگرافی یاخود ئەوەی کە چەند کەس لە ماڵەکەتدان)، تەنیا مەگەر بۆ مەحکومکردن، زیادکردنی هۆشیاری، گەیاندنی هەواڵ یاخود لە سیاقگەلی کۆمیدی و ساتیریدا هاوبەش بکرێن.
بۆ ئەم ناوەڕۆکانەی خوارەوە، ئێمە توانای بینین سنووردار دەکەین بۆ کەسانی گەورەساڵانی تەمەنی 18 و بەرەوژوور:
بابەتی وێنەیی شێوە مەترسیدارەکانی لێخوڕینی ئۆتۆمبێل و ماتۆڕ کە دەکرێت ببێتە هۆی برینی مەترسیدار لەسەر ژیان یان مردن بۆ شۆفێرەکە یان کەسانی دیکە، جگە لەوەی لە هەلومەرجە ئەندێشەکراو یان پیشەییەکاندا هاوبەش کراوە.
پێشاندان، برەوپێدان، لایەنگیریکردن یان هاندانی بەشداریکردن لە ئاڵەنگاریی بەربڵاوی مامناوەنددا، جگە لەوەی لە هەلومەرجە ئەندێشەکراو یان پیشەییەکاندا هاوبەش کراوە.
بۆ ئەم پێوەرانەی کۆمەڵگە، ئێمە زانیاری و/یان سیاقی دیکەمان دەوێت تا بیسەپێنین:
ئێمە ئەمانە لادەبەین:
ئاشکراکردن: دەرخستنی ناسنامەی کەسێک و دروستکردنی مەترسیی زیانگەیاندن بۆی:
ئەندامانی LGBTQIA+
ژنانی دانەپۆشراو
کەسانی حوکمنەدراو وەک تاوانکار لە سیاقی ئۆپەراسیۆنی نهێنیی دەستگیرکردنی تاوانکاریی سێکسیدا
ئەو کەسانی لە کەیسە یاساییەکاندا بەشدارن، کاتێک بەشدارییان نابێت بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکرێت
گەواهیدەران، زانیاریدەران، چالاکوانان، کەسانی دەستبەسەرداگیراو و بارمتەکان
هەڵاتوو، کاتێک لەلایەن لایەنی باوەڕپێکراوی حکومییەوە هەواڵی لێ دەدرێت
زیندانیانی جەنگ، لە سیاقی ململانێیەکی چەکداریدا
بابەتی وێنەیی کە ئەگەری هەیە ڕای گشتی فریو بدات سەبارەت بە بنچینەی سەرچاوەکەی ئەگەر:
ئەو لایەنەی پێشان دراوە یان نوێنەرێکی ڕێگەپێدارو ناڕازییە بە بابەتە وێنەییەکە، یان
بابەتە وێنەییەکە ئەگەری ئەوەی هەیە زیان بە ئەندامێکی خەڵکی گشتی بگەیەنێت.
لێدوانی مەبەستدار، بانگەواز بۆ ئەنجامدان، یان هاندان بۆ هەرکام لە:
ڕێگریکردن لە دەستگەیشتن بە خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان کاتێک پشتڕاستکردنەوە یان پشتڕاستکردنەوەی بەردەست بۆ ڕای گشتی هەیە کە ئۆتۆمبێلی باری لەناکاو ڕێگری لێ کراوە، یان
کەسێک یان گرووپێکی دیاریکراو بە ئامانج دەگرێت لە ڕێگەی ڕێگریکردن لە دەستگەیشتن بە خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان یان ڕێڕەوی نەگیراو بە شێوەیەک کە ڕەنگە سەلامەتییان بخاتە مەترسییەوە
دەستێوەردان لە دەنگدان یان سەرژمێری، لەوانە:
بانگەوازکردن بۆ دەستێوەردانی هەماهەنگیکراو کە کار دەکاتە سەر توانای کەسێک بۆ بەشداریکردن لە هەڵبژاردن یان سەرژمێرییەکی فەرمیدا.
بانگەشەکان بۆ ئەوەی کە بەشداریکردن لە دەنگدان یان سەرژمێریدا دەبێتە هۆی دەرئەنجامەکانی بەسەرداسەپاندنی یاسا (بۆ نموونە، دەستگیرکردن، ناردنەوە یان زیندانیکردن).
هەڕەشەکان بۆ چوون بۆ شوێنێکی دەنگدان بۆ چاودێریکردن یان تەماشاکردنی دەنگدەر یان چالاکییەکانی بەرپرسانی هەڵبژاردن ئەگەر ئاماژەدان بە بێزارکردنی لەگەڵدا بوو (بۆ نموونە، «با پێشانیان بدەین کێ شتی بەدەستە!،» «شەڕیان دەوێت؟ شەڕیان پێ دەدەین.»).
هەڕەشەکان بۆ چوون بۆ شوێنێکی چالاکیی پاش هەڵبژاردن ئەگەر ئاماژەدان بە بێزارکردنی لەگەڵدا بوو (بۆ نموونە، «با پێشانیان بدەین کێ شتی بەدەستە!،» «شەڕیان دەوێت؟ شەڕیان پێ دەدەین.»).